PTSD

اختلال تنشى پس آسيبى يا PTSD

ptsd

 

“اختلال استرسی پس از ضایعه روانی” یا “اختلال تنش‌زای پس از رویداد” یا “استرس پس از سانحه” ( Post-traumatic stress disorder) نشانگان یا سندرمی است که پس از مشاهده، تجربهٔ مستقیم یا شنیدن یک عامل استرس‌زا و آسیب‌زای شدید روی می‌دهد. عامل استرس‌زایی که می‌تواند به مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یا وقوع یک سانحهٔ جدی منجر شود.

بیمار نسبت به این تجربه‌ها احساس ترس و درماندگی می‌کند. اغلب، رفتارهای آشفته و حاکی از بی‌قراری بروز می‌دهد و مدام تلاش می‌کند از یادآوری رویداد و سانحه اجتناب کند. حوادثی همچون سوءاستفاده جنسی، تصادف، سوانح طبیعی مانند زلزله، جنگ و…

به طور کلی افرادی که چنین رویدادهایی را تجربه می‌کنند، حتی در مورد کودکان، بیشتر از این که ما بتوانیم تجربهٔ آنها را تصور کنیم و احساسات آنها را درک کنیم از آن واقعه رنج می‌برند.

همین امر وجه تمایز استرس پس از سانحه با سایر حوادث زندگی است (استرس بیش از حد طبیعی به حادثه).

 

PTSD  يا اختلال تنشى پس آسيبى، به حالت و شرايط سلامت روانى فردى اطلاق ميشود كه ذهن و روان او متاثر از يك يا چند حادثه و واقعه هولناك گذشته است، كه آنها را تجربه یا مشاهده نموده و به خاطر سپرده است.

علائم PTSD شامل:

نگاه و يادآورى مصايب گذشته، کابوس و اضطراب شدید،

و افکار غیر قابل کنترل آن رویدادهاست.

اگر علائم بدتر شده و یا برای ماه ها تداوم پيدا كنند،

و در عملکرد و زندگى فرد تداخل ايجاد كنند،

فرد دچار اختلالPTSD است.

 

PTSD1

نشانه ها:

علائم PTSD ممکن است ظرف سه ماه تا چند سال پس از حادثه ناگوار شروع و ظاهر شوند. این علائم باعث مشکلات عمده در موقعیت ها و فعاليت های شخصى، بين رابطه ای واجتماعی ميگردند.

علائم PTSD به طور کلی به چهار دسته گروه بندی مى شوند:

 

1. خاطرات ناخوانده و مزاحم

– عود مكرر و ناخواسته خاطرات و رویدادهاى آسیب زاى ناراحت كننده.
– فلش بک، بازخوانى و يادآورى حوادث به طورى كه انگار در حال وقوع مجددند.
– رویاهای ناراحت کننده در مورد رویدادهاى آسیب زا.
– آشفتگى عاطفی شدید، یا واکنش های فیزیکی به موارد یادآورنده رویدادها.

2. پرهيز و اجتناب

– تلاش در جلوگیری از تفکر و یا صحبت کردن در باره رویدادهاى آسیب زا.
– اجتناب از مکان ها، فعالیت ها و افرادی که به نحوى یادآور رويدند.

3. تغییرات منفی در تفکر و خلق و خوی

– احساسات منفی در مورد خود و دیگران.
– عدم توانایی تجربه احساسات مثبت.
– بی حسى عاطفی.
– عدم علاقه به فعالیت هایى كه قبلا لذت بخش بودند.
– ناامیدی به آینده.
– مشکلات حافظه اى، فراموشى جنبه های مهمی از رویداد.
– مشکل حفظ روابط نزدیک.

4. تغییر در واکنش های عاطفى

– تحریک پذیری، طغیان خشم و رفتار پرخاشگرانه.
– در آماده باش بودن و مواظبت دايمى از ترس در خطر بودن.
– احساس گناه یا شرم طاقت فرسا.
– رفتار خود تخريبى ، مانند مصرف الكل و رانندگی با سرعت.
– مشکل تمرکز.
– مشکل خواب.
– مبهوتى و وحشتزدگى سريع و راحت.

posttraumatic

علل اختلال تنشى پس آسيبى

1) اختلال روان ارثى، اضطراب و افسردگی.
2) تجربیات زندگی، ميزان و شدت ضربات از نوزادى تا كنون.
3) جنبه های ارثى شخصیتى و خلق و خوی.
4) نحوه عملكرد بيو شیمیایی مغز و تنظیم و ترشح هورمونها در پاسخ به استرس.

 

PTSD-2

علائم اختلال استرسی پس از ضایعه روانی

۱) ناآرامی و بی‌قراری، رفتارهای پرخاشگرانه، احساس بیزاری از دیگران.

۲) گوشه‌گیری و مشکلات در روابط بین فردی، به‌سختی انس گرفتن با دیگران.

۳) احساس گناه و شرمزدگی، بی‌احساسی و فقر هیجانی که از طریق جمع کردن خود و انقباض عضلات صورت می‌گیرد.

۴) واپس‌روی‌های رشدی (بازگشت به رفتارهای اولیه کودکان، شب‌اداری، مکیدن شست و…)

۵) رفتارهای تهییجی و برانگیختگی بیش از حد (حالت گوش به زنگ بودن که به محض مواجه شدن با محرک تنش‌زا شوکه می‌شود).

۶) اختلال خواب، کابوس و خواب‌های ترسناک (رویاهای هولناک بدون محتوای مشخص).

۷) اجتناب از افکار و احساسات و حتی اماکنی که وقایع ناخوشایند را یادآوری می‌کند.

۸) تکرار خاطره‌های آسیب‌زا از قبیل مزاحمت، تجاوز و… در ذهن.

۹) تمایل به بازی‌های تکراری پیرامون حادثه‌ای که تجربه کردند (درمورد کودکان).

۱۰) اختلال در کار روزانه، مشکلات در تمرکز و آموزش.

البته همه اینها باید سه شرط مهم دیگر را نیز به همراه داشته باشند:

الف. فرد باید در معرض یک رویداد پرتنش قرار گرفته باشد.

ب. فرد باید مرتب به یاد این رویداد بیفتد و فلاش بک داشته باشد.

ج. علائم باید بیش از یک ماه طول بکشد.

posttraumatic2

درمان

فرایند درمان بیمار مبتلا به PTSD تلفیقی از دو رویکرد روان‌شناسی شناختی و رفتارگرایی است.

 

مداخلات رفتاری شامل:

آموزش نحوهٔ مواجهٔ مؤثر با ترس‌ها، اجتناب از اماکن یا افرادی که وقایع را یادآوری می‌کند، می‌باشد؛ همچنین استفاده از تکنیک آرام‌بخش و پذیرش احساسات بیمار در کاهش نشانگان استرس پس از سانحه مؤثر است.

در روش مداخله در بحران، سعی بر این است که عملکرد عادی بیمار را به وی بازگردانند. روان درمانگر در این روش تمرکزش را معطوف به حل مشکلات، آموزش مهارت‌های مربوط به کنار آمدن با شرایط و ایجاد شرایطی حمایتی برای بیمار می‌کند.

عضویت در گروه‌های حمایتی نیز برای کسانی که دچار علائم استرس هستند، مفید است. بیماران با عضویت در این گروه‌ها حمایت عاطفی دریافت می‌کنند، با افراد دیگری که شرایط و علائم مشابهی را تجربه کرده‌اند آشنا می‌شوند و مهارت‌های مربوط به کنار آمدن با شرایط و مدیریت شرایط را می‌آموزند.

اگر علایم فوق بیش از یک ماه تداوم یابد و منجر به اختلال در عملکرد کلی بیمار (شغلی، تحصیلی، رفتاری و…) شود، باید نسبت به درمان آن اقدام نمود.

برای درمان دارویی از داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین مانند فلوکستین، ضدافسردگی‌های سه حلقه‌ای مانند ایمی‌پرامین، سیتالوپرام، پروپرانولول و کلونیدین استفاده می‌شود.