اختلال سازگاری

اختلال سازگاری

Adjustment Disorder

 

o       طبق نظام طبقه‌بندی رفتارهای ناهنجار DSM-III-R، اختلال سازگاری واکنش غیرانطباقی نسبت به یک یا چند عامل استرس‌زای روانی، اجتماعی است که در ضمن ۳ ماه پس از ظاهر شدن عامل تنش زا (استرس‌زا) پدید می‌آید.

اختلال سازگاری یک واکنش بیمارگونه در مقابل چیزی است که شخص عادی ممکن است آن را «بدشانسی» بنامد.

o       این اختلال، تشدید یک اختلال روان‌پزشکی که شامل ملاک‌های تشخیصی دیگر باشد، نیست.

o       عامل تنش زا می‌تواند بسیار جزئی باشد، مانند یک ضرر مالی کوچک، ولی فرد دچار مشکلاتی می شود. مانند مشکلات خواب، بی قراری، تحریک پذیری، عصبی بودن، خستگی، اضطراب، از دست دادن تمرکز و منزوی شدن،  عصبی بودن شدید، نگرانی و ناتوانی از حضور در سر کار، مدرسه و یا بودن در کنار دیگران.

o       در تشخیص باید دقت کرد که فرد بیماریِ روانیِ دیگری نداشته باشد. معمولاً چون بیماری گذرا است، بدون درمان در طی چند ماه بهبود می‌یابد.

o       این بیماری افسردگی واكنشی Reactive، برونزاد Exogenous  و موقعیتی یا وضعیتی Situational  هم نامیده می‌شود. چون بر خلاف افسردگی اساسی در شرایط خاصی بروز می‌كند و با رفع آن شرایط، بهبودی حاصل می‌گردد.

o       تنش مسبب بیماری در حد مسایل جاری و روزمره زندگی است كه برای هر كسی ممكن است رخ بدهد. ولی اینان قابلیت انطباق یا سازگاری Adjust  یا كنار آمدن Coping  با آن وقایع را نداشته و دچار علایم افسردگی، اضطراب یا اختلال سلوك Conduct  و یا تركیبی از این موارد می گردنند.

o       وجه ممیزه آن از اختلالات اضطرابی وجود یك عامل تنش‌زای مسبب، و از اختلال فشار روانی پس از سانحه  PTSD  ، عادی بودن شدت تنش است.  چرا كه در اختلال اضطرابی علایم مستقیماً به تنش وارده ارتباط ندارند و در اختلال فشار روانی پس از سانحه PTSD   شدت استرس در حدی است كه از توان تحمل هر انسان عادی خارج است.

 

شرح بیماری

o       اختلالات‌ سازگاری‌ عبارت‌ است‌ از علایم‌ احساسی‌ یا رفتاری‌ بیش‌ از اندازه‌ در پاسخ‌ به‌ یک‌ موقعیت‌ استرس‌زا در زندگی‌.

در این‌ حالت‌ فرد قادر نیست‌ آن‌ طور که‌ انتظار می‌رود با تغییرات‌ پیش‌ آمده‌ در زندگی‌ سازگاری‌ حاصل‌ کند، که‌ این‌ امر به‌ نوبه‌ خود باعث‌ خلل‌ وارد آمدن‌ به‌ کارکردهای‌ فرد در زندگی‌ روزانه‌ می‌شود.

 

علایم‌ شایع‌

i          حتماً باید یک‌ عامل‌ استرس‌زا قابل‌ شناسایی‌ وجود داشته‌ باشد. این‌ عامل‌ استرس‌زا ممکن‌ است‌ خیلی‌ جزئی‌ به‌ نظر آید، مثلاً مقدار کمی‌ ضرر مالی‌، یا حتی‌ مثبت‌ باشد، مثلاً ارتقای‌ شغلی‌.

ii         علایم‌ یا تغییرات‌ رفتاری‌ در عرض‌ ۳ ماه‌ از ظهور عامل‌ استرس‌زا به‌ وجود می‌آیند و حداکثر تا ۶ ماه‌ پس‌ از رفع‌ عامل‌ استرس‌زا ادامه‌ می‌یابند.

iii       اختلال‌ روانی‌ دیگری‌ مثلاً افسردگی‌ اساسی‌، اختلال‌ اضطرابی‌، اختلال‌ شخصیت‌ و غیره ‌وجود ندارد .

iv      علایم‌ و شدت‌ آنها در افراد مختلف‌ عیناً شبیه‌ هم‌ نیستند ،نوجوانان‌ و سالمندان‌ معمولاً علایم‌ شدیدتری‌ دارند.

 

در کل‌، این‌ علایم‌ عبارتند از مشکلات‌ خواب‌، بی‌قراری‌، تحریک‌پذیری‌، از دست‌ دادن‌ تمرکز، خستگی‌، از جا پریدن‌، عصبی‌ بودن‌، افسردگی‌، اضطراب‌، گوشه‌گیری‌ و خودداری اجتنابی‌.

 

همچنین‌ امکان‌ دارد احساساتی‌ مثل‌ ترس‌، خشم‌، گناه‌ و شرمساری‌، و انکار عامل‌ یا واقع‌ استرس‌زا وجود داشته‌ باشند و فرد طوری‌ رفتار می‌کند که‌ انگار هیچ‌ اتفاقی‌ نیافتاده‌ است‌.

 

v        علائم اختلال سازگاری می تواند طیف گسترده ای داشته باشد که ممکن است شامل:

• احساس ناامیدی،

•غم،

• گریه مکرر.

• اضطراب (عصبانیت)،

• سردرد یا درد معده،

• تپش قلب (احساس ناخوشایند از تپش قوی یا نامنظم قلب)،

• انزوا از مردم و فعالیتهای اجتماعی،

• غیبت از محل کار یا مدرسه،

• رفتار خطرناک یا مخرب، مانند جنگ، رانندگی بی پروا، و خرابکاری،

• تغییر در اشتها یا از دست دادن اشتها، یا پرخوری،

• مشکلات خواب،

• احساس خستگی و یا بدون انرژی،

• افزایش در استفاده از الکل یا مواد مخدر دیگر، باشند.

علائم در کودکان و نوجوانان ممکن است تمایل به رفتارهایی از قبیل پرخاشگری و عدم علاقه به مدرسه.

 

علل‌ و عوامل‌ افزایش‌ دهنده‌ خطر

i          میزان‌ نامطلوب‌ بودن‌ تغییراتی‌ که‌ عامل‌ استرس‌زا به‌ وجود آورده‌ است‌.

ii         این‌ که‌ آیا واقعه‌ استرس‌زا به‌ طور ناگهانی‌ رخ‌ داده‌ یا قبلاً انتظار آن‌ می‌رفته‌ است‌.

iii       اهمیت‌ منحصر به‌ فرد واقعه‌ استرس‌زا در زندگی‌ فرد.

iv      نبود حمایت‌ مناسب‌ از فرد ، مثلاً از طرف‌ خانواده‌، دوستان‌، و نیز ارتباطات‌ فرهنگی‌ و اجتماعی‌.

v        میزان‌ آسیب‌پذیری‌ فرد به‌ تجربیات‌ استرس‌زا در زندگی.‌

 

o       انوع استرس هایی که می تواند موجب اختلال سازگاری شود بسته به فرد متفاوت است، اما می تواند شامل موارد زیرباشد:

i          پایان دادن به رابطه یا ازدواج.

ii         از دست دادن و یا تغییر شغل.

iii       مرگ یک دوست.

iv      در حال توسعه یک بیماری جدی ، در خود یا فرد مورد علاقه.

v        شاهد قربانی در یک جرم.

vi      داشتن یک تصادف.

vii     یک تغییر عمده در زندگی ،مانند ازدواج، بچه دار شدن، یا بازنشستگی از کار.

viii    یک فاجعه، مانند آتش سوزی، سیل، طوفان یا طوفان.

 

o       راه‌ خاصی‌ برای‌ پیشگیری‌ از آن‌ وجود ندارد.

o       معمولاً با موفقیت‌ در سازگاری‌ یا تغییرات‌ زندگی‌ یا پایان‌ واقعه‌ استرس‌زا مشکل‌ خودبه‌خود حل‌ می‌شود. در مواردی‌ که‌ فرد نتواند خود به‌ تخفیف‌ علایم‌ کمک‌ کند، درمان‌گر کمک‌کننده‌ خواهد بود. اختلال‌ سازگاری‌ اصولاً شایع‌ بوده‌ اما معمولاً موقتی‌ است‌.

 

عوارض‌ احتمالی‌

i          مشکل‌ در حفظ‌ روابط‌ یا شغل‌

ii         به‌ درازا کشیدن‌ این‌ گونه‌ مشکلات‌ در نوجوانان‌

iii       روی‌ آوردن‌ به‌ الکل یا مواد مخدر برای‌ غلبه‌ بر علایم‌ و احساسات‌ نامطلوب‌

iv      اضطراب‌ و افسردگی مزمن‌

 

درمان‌

i          مراقبت‌ از خود، روان درمانی، و در بعضی‌ از موارد، استفاده‌ از دارو. انتخاب‌ درمان بر مبنای‌ شدت‌ اختلال‌ سازگاری‌ و تأثیری‌ که‌ بر زندگی‌ فرد گذاشته‌ است‌ خواهد بود.

ii         خانواده‌ و دوستان‌ فرد می‌توانند به‌ وی‌ در سازگاری‌ با واقعه‌ کمک‌ کنند. همچنین‌ فرد با کمک‌ آنها می‌تواند در زندگی‌ خود تغییراتی‌ را به‌ وجود آورد که‌ در آینده‌ بتواند سازگاری‌ بهتری‌ با وقایع‌ زندگی‌ داشته‌ باشد.

iii       خود فرد هم‌ می‌تواند روش‌ سازگاری‌ با واقعه‌ استرس‌زا را فرا گیرد، عوامل‌ استرس‌زا و احساسات‌ خود را در مورد آنها به‌ طور روزانه‌ یادداشت‌ کند، با دوست‌ خود در مورد تجربیاتش‌ صحبت‌ کند، به‌ یک‌ گروه‌ حمایتی‌ بپیوندد، سلامت‌ جسمی‌ خود را فراموش‌ نکند ، رژیم‌ غذایی‌، ورزش‌، و خواب‌ مناسب‌.

iv      روش‌های‌ روان‌ درمانی‌ مختلفی‌ برای‌ کمک‌ به‌ فائق‌ آمدن‌ به‌ اختلال‌ سازگاری‌ موجود هستند و اثربخشی‌ آنها به‌ اثبات‌ رسیده‌ است‌. هر کدام‌ از این‌ روش‌ها که‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد، غالباً برای‌ مدت‌ کوتاهی‌ مورد نیاز خواهد بود. در بعضی‌ از موارد ممکن‌ است‌ خانواده‌ درمانی‌ توصیه‌ شود ، از جمله‌ مشاوره‌ زناشویی‌.

 

منبع: irteb و هفت سیب   و ویکیپدیا