دَرد و دُرد

دَرد و دُرد

دَرد کِشی و دُرد کِشی

در قدیم، زمانی که ساقی شراب را میگرداند و مِی در ساغر مِی خوران میریخت، آنها که زودتر مست میشدند از دور خارج میشدند. اما آنها که دیرتر مست میشدند، ساقی به تدریج بخش ناصاف شراب که در تهِ سبو مانده بود در ساغرهاشان میریخت.

برخی هم که خراباتی بودند، و یا توانایی پرداختِ می صاف را نداشتند، صبر میکردند تا ته­ مانده شراب را که دور میریختند را گرفته و بنوشند.

دُردکشان: باده نوشانی که توانایی خریدِ شراب ناب و خالص را نداشته و ناگزیر، ته­ مانده شراب را که ارزانتر بود میخریدند و مینوشیدند.

دُرد، دُرده، دُردی= آنچه از مایعات خصوصاً شراب ته‌نشین شود و در ته ظرف جا بگیرد؛ لای؛ لِرد.

دُردکِش=کسی که دُردِ شراب را بخورد؛ دُردخوار؛ دُردی‌خوار؛ دُردآشام

دلِ پُر دُردیَم را صاف گردان …..

تو از­برایِ­ عشقی ­و عشق از برایِ­ تو         من­ از­برایِ دَردَم­و دَرداز ­برایِ­ من

مرا خود ساقیِ حُسنِ وَفا مُرد           که صاف آمد تُرا قِسم و مَرا دُرد

اَگر از آهنی، فرسوده گَردی      وَگر سَنگی، چو بِیدِ پوده گردی

اگر هستی تو چون خورشید، مَه روی       چو خورشیدَت کند آخر سِیه روی

اگر صافِ جهانی، دُرد گَردی         وَگَر مَردِ بزرگی، خُرد گَردی

تا دل به غمِ عشقِ تو در خواهد بود    دُردی کِش و رِند و دَربِدَر خواهد بود

بر لوح نوشته­ اند کاین بی­ سَر­ و ­بُن    هر روز به صَد نوع بَتَر خواهد بود

مُرغی که بدید از مِیِ این دریا دُرد     عمری جان کَند و رَه سویِ دریا بُرد

گفت: این­ همه آب را به تنها بخورم؟     یک قطره بِدُو رسید و در دریا مُرد

دَردا که زِ دُردیِ جهان مَست شُدیم    پُشتی چو کمان و تیر از شست شُدیم

آمد شُدِ ما نگر که در آخرِ عُمر       از پای درآمدیم و از دست شُدیم

دوا کُن ای طبیبِ کاردیده           دلم زیرا که هست آزار دیده

از آن جامِ مُحبّت زآنکه خوردی        بمن آور از آن جامِ تو دُردی

زِ دُردِ جام خود دَردَم شفا دِه         دلم از رنگِ نقشِ خود صفا دِه

زِ دَردِ عشقت ای جانان جُمله          شدم رنجور، ای درمان جمله

گَهی اندر خراباتست ساکن         گَهی اندر مُناجاتست ایمن

گَهی در کعبه بر دَرگَه ستادست      گَهی بر خاکِ پایِ شَه فتادست

گَهی در مِی­کَده او دُرد ­نوش­ست    گَهی گویا و گَه­ گاهی خموش­ست

گر صاف­ مِی بما ندهند اهلِ مِی­کَده         ما دَردِ خود به­ دُردیِ ساغر دوا کنیم

گَر سَرِ ما داری و پَروایِ ما      ناز مکُن دَرد­کش و دُردنوش

ای که بر مه کشی از عنبر سارا چوگان       مضطرب حال مگردان من سرگردان را

ترسم این قوم که بر دردکشان می‌خندند        در سر کار خرابات کنند ایمان را

نرگسش عربده جوی و لبش افسوس کنان        نیم شب دوش به بالین من آمد بنشست

سر فرا گوش من آورد به آواز حزین         گفت ای عاشق دیرینه من خوابت هست

عاشقی را که چنین باده شبگیر دهند        کافر عشق بود گر نشود باده پرست

برو ای زاهد و بر دردکشان خرده مگیر   که ندادند جز این تحفه به ما روز الست

بس تجربه کردیم در این دیر مکافات        با دردکشان هر که درافتاد بر افتاد

در شان من به دردکشی ظن بد مبر       کآلوده گشت جامه ولی پاکدامنم

بی تو ای سرو روان             با گل و گلشن چه کنم

برو ای ناصح و بر دردکشان خرده مگیر    کارفرمای قدر می‌کند این من چه کنم

عاشقان دردکش را در درونه، ذوق‌ها             عاقلان تیره دل را در درون، انکارها

ای ز تو دردکشان دردکشان                   دردیی که کندم دنگ بیار

مست رسید آن بت بی‌باک من                   دردکش و دلخوش و چالاک من

همرنگ جماعت شو تا لذت جان بینی       در کوی خرابات آ تا دردکشان بینی

دیدم که در او دردسری بود و دگر هیچ    با دردکشان باز به میخانه دویدم

ساقی! مِیِ صافی  به  حریفانِ    دگر  ده       من  دُرد کِشَم،  ذوقِ  مِیِ  ناب   ندارم

مقام دردکشانی که در خراباتند        یقین بدان که ورای همه مقامات است

هزار خم ز می صاف عشق نوشیده      از آن به دردکشان یک دو ساغر آورده

صاف است به گردون دل بی کینه مستان      زنگار نگیرد به خود آیینه مستان

در آینه هر نقش کجی راست نماید         کین مهر شود در دل بی کینه مستان

آیینه ز خاکستر اگر نور پذیرد                از دردکشی صاف شود سینه مستان

از گرد کدورت شود آیینه دل صاف             بارست به دل، صافی می دردکشان را

گر چه سزای خدمتت بندگی نکرده‌ام     چیست گنه که می‌کشم این همه ناسزای تو

خواجو اگر چه عشق را صبر بود دوا و بس          دردی دردکش که هم درد شود دوای تو

هم سیل بلا بدو رسیده       هم سیلی عاشقی چشیده

دردی کش عشق و درد پیمای       اندوه نشین و رنج فرسای

بر در میخانه رفتن کار یک رنگان بود      خودفروشان را به کوی می فروشان راه نیست

هر چه هست از قامت ناساز بی اندام ماست   عاشق دردی کش اندر بند مال و جاه نیست

پوده=کهنه و پوسیده. چوب پوسیده.

زندیق=کسی که در باطن کافر باشد و تظاهر به ایمان کند؛ ملحد؛ مرتد؛ کافر؛ بی‌دین.

شعر

Leave a Reply

Your email address will not be published.