کهن‌الگو ها

کهن‌الگو ها

Jungian archetypes

archetypes 3

• کهن‌الگو در روان‌شناسی تحلیلی آن دسته از اشکال ادراک و دریافت را که به یک جمع به “ارث” رسیده‌است “کهن‌الگو” یا “سَرنمون” می‌خوانند.

• هر کهن‌الگو تمایل ساختاری نهفته‌ای است که بیانگر محتویات و فرایندهای پویای “ناخودآگاه جمعی” collective unconscious در سیمای تصاویر ابتدایی است.

archetypes 1

• همانند اساسی‌ترین کنش‌های زیستی، احتمالاً مهم‌ترین تصاویر ابتدایی در همهٔ دوران‌ها و نژادها مشترک است.

• یک کهن‌الگو را می‌توان همچون یک ذخیرهٔ هوش‌افزا، یک نقش سر، یا یک اثر ارثی تصور کرد که از طریق تراکم تجربیات روانی بی‌شماری که همواره تکرار شده‌اند تکوین یافته‌است.

• تصاویر ابتدایی محصول و مرتبط با دو عامل هستند:

o فرایندها و رویدادهای طبیعی که پیوسته تکرار می‌شوند
o عوامل تعیین کننده درونی زندگی روانی و کل زندگی

• این تصاویر با کمک طبیعت دوگانه به خوبی می‌توانند هر دو دسته دریافت‌های بیرونی و درونی را هماهنگ سازند و به آنها معنا بخشند و اعمال انسان را در راستای همین معنا هدایت کنند.

• این تصاویر با هدایت غرایز ناب به درون قالب‌های نمادی، انرژی روانی را از سردرگمی عظیمی که ادراک محض پدید می‌آورد، خلاصی می‌بخشد.

• از این جهت این تصاویر قرینهٔ ضروری غرایز هستند، ولی افزون بر آن مکانیسمی هستند که بدون آن در یک وضعیت جدید ممکن نبود.

• کهن‌الگوها نیز همانند دیگر مفاهیم تعریف‌شده در روان‌شناسی تحلیلی دارای دو ماهیت فردی و جمعی هستند.

• هرگاه نیروهای کهن‌الگویی در مقیاس گسترده فعال شوند، می‌توان انتظار نتایج خطرناک و یا سودمندی داشت، زیرا کهن‌الگوها تعیین‌کنندهٔ نگرش‌های روانی و رفتار اجتماعی فرد و جمعند و هر کهن‌الگو حاوی هر دو دستهٔ ویژگی‌های مثبت و منفی است.

اگر محتویات مثبت کهن‌الگو نتوانند به طور ناخودآگاه بروز کنند، و سرکوب شوند،
انرژی آنها به جنبه‌های منفی کهن‌الگو منتقل می‌شوند.
و پس از مدتی، آشفتگی‌های جدی و غیر قابل کنترل در روان انسان و در جامعه بروز خواهد کرد.

archetypes 2

• کهن‌الگوها عناصر فاسدنشدنی ناخودآگاه هستند، اما شکل و شمایل آنها اغلب تغییر می‌کند.

• کهن‌الگوها عناصر روانی هم‌بسته با غرایزند که یونگ در کتاب انسان و سمبول‌هایش آنها را چنین توصیف می‌کند: ادراک غریزه از خود دقیقاً به همان ترتیب که خودآگاهی ادراک از فرایند عینی زندگانی است.

• سایر نویسندگان از کهن‌الگو به اشکال مختلف و تحت عنوان مقوله‌های تخیل، نمودگارهای جمعی، اندیشه‌های ابتدایی یا ازلی یاد کرده‌اند.  یونگ بر آن است که نمادها و نقش‌مایه‌های کهن‌الگویی محصول تأثیر تلفیقی ساختار اولیه و اصلی روان و بقایای تجربه مکرر و پیوسته بشر، یعنی زادهٔ آن دسته از محرک‌های طبیعی و اجتماعی هستند که در پشت سر خود آثار اسطوره‌شناختی شخصی را در روان به جای گذارند.

چهره‌های کهن‌الگویی

o مادر، پدر، کودک،
o دختر باکره، فرمانروا، کاهن، درمانگر، آموزگار،
o چهار صورت نوعی اساسی نرینه و مادینه – مرد یا زنی که جذابیت جسمی یا جنسی دارد،
o زن عاشق‌کش و مرد عاشق‌پیشه،
o مرد پر تکاپو ،
o پیرمرد و پیرزن خردمند.

Common Archetypes

موقعیت‌های کهن‌الگویی شامل تولد، بلوغ، خواستگاری، همبستری، ازدواج و مرگ است.

archetypes

 

نظر خانم شینودا بولن    Jean Shinoda Bolen    

جین شینودا بولن روانپزشک و نویسنده آمریکایی است. او کتاب‌های متعددی در زمینه‌ی روانشناسی کهن الگویی نوشته است. معروفترین کتاب‌های او «خدابانوان درون زنان» و «خدایان درون مردان» با عناوین «نمادهای اسطوره‌ای و روانشناسی زنان» و «نمادهای اسطوره‌ای و روانشناسی مردان» به فارسی برگردانده شده‌اند.

خانم شینودا بولن نیز که از ادامه دهندگان مسیر افکار یونگ است، آرکتایپهای زنانه و مردانه را در کتاب نماد های اسطوره ای و روانشناسی زنان معرفی می کند. دانستن هر کدام از این کهن الگوها و شناخت آنها باعث می شود بتوانیم در زندگی  بر اساس نوع کهن الگویی که از افراد می بینیم  ارتبا ط بهتری با آنها برقرار کنیم .

 

نام کهن الگوها بر اساس اسطورهای یونان باستان است .

 

کهن الگوی آرتمیس : بخشی از شخصیت یک زن که تمایل به طبیعت و حضور در آن دارد . اهل سفر اکتشافی است. زنانی جنگجو که همیشه نیاز به مرد زندگی ندارند. خود راه زندگی را پیش می گیرند.

کهن الگوی آتنا : نماد بخشی از زن است که عاقل است و در روابط اجتماعی مثل مردان در جنگ با مشکلات مهارت کسب می کند .

کهن الگوی آفرودیت : نماد زیبایی است. بخشی از زن است که زیبا پسند است و می خواد  زیبا جلوه کند .

کهن الگوی پرسفون : نماد زن معصومی که ممکن است در زندگی فریب بخورد و مسیر احمقانه ای را طی کند . قربانی است .

کهن الگوی هستیا : بخشی از زن که اهل خرد و معنویت است و منتظر دیگران نیست. موقعیت را در درون خود جستجو می کند .

کهن الگوی دیمیتر : نماد مادری . بخشی از وجود زن که به همه رسیدگی می کند. برای فرزند … همسر یا حتی در محیط کار .

کهن الگوی هرا  : الهه زناشویی …. روابط زناشویی را دوست دارد و برایش بسیار مهم است.

کهن الگوی زیوس : خدای خدایان در یونان. برای همین نماد بخشی از مرد است که قدرت می طلبد و همه چیز باید با میل او باشد.

کهن الگوی آپولو : بخشی از شخصیت مرد که اهل هماهنگی و برنامه ریزی است و برای نظم زندگیش تلاش می کند.

کهن الگوی هرمس : بخشی از شخصیت مرد که در سخن گفتن چابک است و روانی کلام او در سخنوری ستودنی است .

کهن الگوی هادس : بخشی از مرد که اهل انزوا و گوشه نشینی است و میخواهد تنها باشد و از فرصت ها استفاده نمی کند .

کهن الگوی آرس : بخشی از شخصیت مرد که می خواهد به نیکی دیده شود. اهل معرفت و کمک به دیگران است .

 

به خاطر داشته باشیم که هر کدام ازما واجد مجموعه ای از کهن الگوها هستیم.

به طور مثال وقتی یک زن در منزل به خوبی سعی می کند به فرزندانش و همسر ش رسیدگی کند تحت شرایط کهن الگوی دیمیتر است.  همین زن وقتی مجبور می شود ساعت ها در جاده رانندگی کند، تا به سلامت به شهر دیگری برسد و یا کاری را مردانه انجام دهد در کهن الگوی آتنا قرار می گیرد .

مردی که به زیبایی سخنرانی می کند، در کهن الگوی شخصیتی هرمس قرار می گیرد. زمانی که به پرورش اندام علاقه مند می شود، در حالت کهن الگوی آرس است و وقتی حرف باید حرف او باشد و قدرت طلب و بی منطق می شود، یادآور حالت زیوس است.

 

پیشنهادهای اخلاقی خانم بولن به آرک تایپ ها یا کهن الگوی های زنانه شخصیت شما :

 

آرتمیس

1- گاهی به جنس مخالف ” نیاز”  داشته باش.
2- محتاط و ترسو بودن لزوماً همیشه مورد نکوهش نیست.
3- مراقب باش فمینیست نشوید
.

 

 دیمیتر

1- از خود گذشتگی و ترحم همیشه بهترین راه حل نیست.
2- به “نیازهای خودت” بها بده.
3- برای همه در همه ی اوقات مادری نکن.

به بچه هایت فرصت بالغ شدن بده. برای همسرت بیشتر همسری کن تا مادری.

 

آتنا

1- به کودک درونت فرصت بده تا زندگی کند. احساساتت را سرکوب نکن. به احساسات دیگران بها بده.


2- به “طنازی” و دختران از نوع “لوس و عشوه گر” نگاهی متفاوت بنداز.


3- گاهی بعضی موفقیت ها را فدای “از دست نرفتن زنانگی ات ” کن.
می توانی آنها را با موفقیت هایی که کمتر با حفظ زنانگی در تعارض اند جایگزین کنی .

 

 آفرودیت

1- به “تک مرد” زندگی ات گاهی وابسته شو .
2- به یکی از زمینه های مورد علاقه ات بیشتر بها داده ، رشدش بده.
3- اصولا مردها “اسباب بازی” و “یک بار مصرف ” نیستند.
دائم عوضشان نکن.

 

 هستیا


1- به “اگو ورد”  نگاهی تازه داشته باش .
2- گاهی خودی نشان بده ، بگذار بدانند که تو هم هستی .
3- “شور و هیجان”  زندگیت را بیشتر کن
.

 

 هرا

1- از غیرت نسبت به همسرت بکاه، گاهی او واقعاً “مجبور” است در زمینه های کاری و… با زنان دیگر تعامل داشته باشد. این تعامل ها اکثرا سطحی و بی خطر اند.


2- ازدواج یکی از مهم ترین ارکان زندگیست، اما “همه زندگی نیست”،
روی ارزش های دیگرت هم سرمایه گذاری کن.


3- مراقب باش بچه هایت حسود نشوند،
یکی در میان آنها را هم در سفرها و دیگر تفریحات شرکت بده.

 پرسفون

1- به درخواست هایی که با “اولویت بندی ارزش هایت” در تعارض اند با قاطعیت “نه” بگو .
2- توانایی ها، ناتوانی ها و نیازهایت را بشناس. هدفت را مشخص کن .
3-
به “استقلال روانی ” بها بده.