ریموند کاتل

ریموند کاتل

Raymond Bernard Cattell, 1905 –1998

Raymond Cattell1

 

• ریموند برنارد کاتل روان‌شناس آمریکایی-انگلیسی بود که پرسشنامه ۱۶ عامل شخصیت را طراحی کرد. کاتل، یکی از نظریه‌پردازان ویژگی‌های شخصیت، تعداد ویژگی‌های اصلی شخصیت را از بیش از ۴۰۰۰ مورد که در لیست اولیه گوردون آلپورت وجود داشت به ۱۷۱ مورد تقلیل داد.  او این کار را عمدتاً از طریق حذف ویژگی‌های غیرمتداول و ترکیب خصوصیات مشترک انجام داد.  کاتل سپس نمونه بزرگی از افراد را برای این ۱۷۱ ویژگی مختلف مورد ارزیابی قرار داد. آنگاه با استفاده از یک روش آماری به نام «تحلیل عوامل» Factor Analysis ، ویژگی‌های نزدیک به هم را معین کرد و سرانجام لیست خود را به تنها ۱۶ ویژگی شخصیت کاهش داد.

o به گفتهٔ کاتل، این ۱۶ ویژگی، منبع و منشاء شخصیت تمام انسان‌ها می‌باشند.  او همچنین یکی از پرکاربردترین آزمون‌های ارزیابی شخصیت Personality Test به نام
پرسشنامه ۱۶ عامل شخصیت The Sixteen Personality Factor Questionnaire -16PF را طراحی کرد.

cattell-16pf-factors0

o کتل در استنفورد شایر انگلستان، جایی که کودکیِ شادی داشت به دنیا آمد.  والدین او در مورد معیارهای عملکردی که از فرزندان خود انتظار داشتند سختگیر بودند، اما درباره اینکه فرزندان آنها چگونه اوقات خود را سپری کنند آسان گیر بودند. کتل به همراه برادران و دوستانش، زمان زیادی را خارج از منزل به قایق رانی، شنا، کاوش غارها و جنگ های ساختگی می گذراندند. هنگامی که کتل ۹ سال داشت، انگلستان وارد جنگ جهانی اول شد واین واقعه تاثیر عمیقی بر او گذاشت. او نوشت که این تجربه او را به طوری که برای یک پسر بچه غیر عادی است جدی کرد و از “کوتاه بودن زندگی ونیاز تحقق بخشیدن آرزوها تا جایی که امکان آن هست” آگاه ساخت. احساس تعهد شدید او به کارش ممکن است از این زمان ها سرچشمه گرفته باشد.

o کتل در ۱۶ سالگی برای تحصیل در فیزیک و شیمی وارد دانشگاه لندن شد و سه سال بعد با درجه ممتاز فارغ التحصیل شد، چند سالی که در لندن بود علاقه او را به مسائل اجتماعی تشدید کرد، اما پی برد که تحصیل وی در علوم طبیعی او را برای پرداختن به گرفتاری های اجتماعی مجهز نکرده است. او به نتیجه رسید که تنها چاره او بررسی ذهن انسان است.  این تصمیمی شجاعانه در سال ۱۹۲۴ بود زیرا روانشناسی در انگلستان فرصت های شغلی معدودی را عرضه می کرد، و تصور می شد که این رشته برای آدم های غیر عادی است. آن زمان در تمام انگلستان تنها شش کرسی استادی روانشناسی وجود داشت.

o کتل برخلاف توصیه دوستانش تحصیلات فوق لیسانسش را در دانشگاه لندن آغاز کرد و با روانشناس-آمارشناس سرشناس، چارلز اسپیرمن Charles Spearman که شیوه تحلیل عاملی را بوجود آورد کار کرد. کتل در سال ۱۹۲۹ دکترای خود را دریافت کرد و متوجه شد که دوستانش درست می گفتند که مشاغل معدودی برای روانشناسی وجود داشت. او در دانشگاه اکستر University of Exeter به تدریس پرداخت، کتابی درباره نواحی روستایی انگلستان نوشت وبرای نظام مدرسه لیسستر Leicester یک کلینیک روانشناسی دایر کرد و در عین حال به انجام پژوهش و نگارش مشغول بود.

o او تصمیم گرفت برای ساختار شخصیت تحلیل عاملی را بکار ببرد که اسپیرمن از آن برای اندازه گیری برخی از توانایی های ذهنی استفاده کرده بود. در طول این مدت کتل به دلیل کار زیاد، غذای بد و زندگی در یک آپارتمان زیر شیروانی سرد دچار اختلالات گوارشی مزمن بود، به خاطر دورنمای اقتصادی تیره و دلبستگی کامل او به کارش همسرش وی را ترک کرد. با این وجود، از این دوران مشقت، منافع مثبتی عاید کتل شد.

o تجربه او را وادار ساخت تا به جای موضوعات نظری یا آزمایشی که می توانست آنها را در شرایط راحت تر و امن تری دنبال کند، بر مسایل عملی تمرکز کند. هشت سال پس از اینکه کتل مدرک دکترای خود را دریافت کرد سرانجام فرصت پذیرفتن کار تمام وقت در روانشناسی به دست آورد. روانشناس سرشناس آمریکایی ، ادواردلی ثرندایک Edward Thorndike از کتل دعوت کرد تا یک سال را در آزمایشگاه او واقع در دانشگاه کلمبیای Columbia نیویورک بگذراند. سال بعد کتل استاد روانشناسی دانشگاه کلارک Clark University در ورسستر ماساچوست Worcester شد. در سال ۱۹۴۱ به دانشگاه هاروارد Harvard رفت، جایی که به اظهار وی “نیروی خلاقیت” Creativity پدیدار شد.  او با یک ریاضیدان Heather Birkett Cattell که در علایق پژوهشی او سهیم بود، ازدواج کرد . در ۴۰ سالگی با عنوان استاد پژوهش به دانشگاه ایلی نویز University of Illinois رفت.

o کتل که از تدریس یا وظایف دانشگاهی راحت شده بود وقت خود را به طور کامل صرف پژوهش کرد. او بیش از ۵۰ کتاب و ۵۰۰ مقاله نوشته و بیش از ۳۰ تست طراحی کرده است.  او شانزدهمین روانشناس تأثیرگذار در قرن بیستم بوده است. کتل در هفتاد سالگی به دانشکده فوق لیسانس دانشگاه هاوایی Hawaii پیوست و با موسسه روانشناسی حرفه ای فارست در هونولولوی Honolulu هاوایی همکاری کرد. در ۹۳ سالگی درگذشت.

Construction of Personality

o کاتل روانشناس بسیار مشهوری است که زمینه های:

i. ابعاد شخصیت و مزاج، Dimensions of Personality and Temperament
ii. دامنه توانایی های شناختی، The Range of Cognitive Abilities
iii. ابعاد پویای انگیزش و هیجان، The Dynamic Dimensions of Motivation and Emotion
iv. الگوهای گروه و رفتار اجتماعی، Patterns of Group Syntality and Social Behavior
v. پیش بینی کننده های خلاقیت و موفقیت، Predictors of Creativity and Achievement
vi. ابعاد بالینی شخصیت ناسالم، The Clinical Dimensions of Abnormal Personality
vii. کاربردهای تحقیق شخصیتی در نظریه یادگیری و روان درمانی، Applications of Personality Research to Psychotherapy and Learning Theory

را بررسی و اندازه گیری کرده است.

o شهرت او بیشتر به موارد زیر مربوط است:

A. استفاده از روش های تحلیل عاملی. Factor Analytic Methods
B. پرسشنامه مشهور ۱۶ عامل شخصیت. Questionnaire 16PF
C. تقسیم بندی هوش به سیال و متبلور. Fluid and Crystallized Intelligence

o هوش سیال، Fluid Intelligence هوش و قریحه ذاتی است که از بدو تولد به صورت ثابت وجود دارد و از طریق ژن ها منتقل می شود.
o هوش متبلور، Crystallized Intelligence هوشی است که در طول زندگی با یادگیری افزایش می یابد.

• تردید کمی در مورد اینکه کتل نظریه شخصیت جامعی را ارائه کرده است وجود دارد، نظریه او به گستره وسیعی از پدیده های مختلف بهنجار و نابهنجار می پردازد، علاوه بر آن نظریه او هم به عوامل زیستی و هم به عوامل اجتماعی وفرهنگی که در رفتار تاثیر دارند توجه می کند. علی رغم فقدان شناخت کامل و درخور دیدگاه کتل، وی همچنان معتقد است که رویکرد او روزی ما را قادر به شناخت رفتار انسان با همان دقتی خواهد کرد که حرکت سیاره ها را امروز می توان پیش بینی کرد.

o کتل همچنین به طور کاملی پیچیدگی های انگیزش رفتار و این حقیقت را که هم روانشناسی باید از روش های اندازه گیری استفاده کند را مطرح نمود. وی به این موضوع توجه کرد که مابه سه دلیل نمی توانیم به طور دراز مدت بر روی استفاده از آزمایشات دو متغیره در تحقیقاتمان تاکید کنیم:
i. دلیل اول این است که یکی از نقاط ضعف این است که برخی زمان ها مانع مطالعه موضوعات انسانی اساسی می شوند، برای مثال تلاش برای تصور انجام آزمایشات کنترل شده در مورد داغدیدگی.

ii. دلیل دوم این است که خیلی از مفاهیم مهم روانشناختی مثل عشق ،عدالت یا روان نژندی ها نمی توانند به طور کامل توسط متغیر های مستقل اندازه گیری شوند.

iii. سومین دلیل این است که محققان گاهی اینگونه فرض می کنند که آزمایشات کنترل شده می توانند به نتایجی در مورد وابستگی علی بین رویدادها منجرشوند که حکم به مطلق بودن کنند، البته چنین نتایجی تقریباً غیر محتمل است.

• کتل در مورد ناخودآگاه دیدگاه واضحی را بیان نکرده است، ولی با توجه به برخی نظراتش می توان دیدگاه او را استنباط نمود. اگرچه وی پیرو فروید نیست، ولی در برخی موارد با او موافق است، کتل به این موضوع اعتقاد داشت که رشد ایگو و سوپرایگو در ۲ تا ۵ سال اول زندگی اتفاق می افتد با فروید موافق بود که هر یک از این دوره ها با تعارض هایی مشخص شده و در رشد شخصیت بحرانی هستند.

o طبق نظر فروید قسمت عمده ایگو و سوپرایگو و تعارض های مراحل رشد، ناهشیار هستند که به نظر می رسد کتل با این موضوع موافق است، همچنین به اعتقاد کتل، شرطی سازی کلاسیک که در شکل گیری برخی رفتارها نقش دارد، نوعی یادگیری ناهشیار است، که به ویژه در یادگیری ترس ها و وابستگی های هیجانی عمیق بصورت ناهشیار عمل می کند. بنابراین کتل با این موضوع موافق است که برخی از رفتارها و قسمتی از شخصیت بصورت ناهشیار شکل می گیرند.

بیشتر در:

1) پژوهش های کتل

2) ارزیابی و آزمون های روانی درنظریه كتل

3) شخصیت، انگیزش و اِرگ از دیدگاه کتل

4) تیپ ها و رشد شخصیت از دیدگاه کتل

5) بیماری های روانی از دیدگاه کتل

6) ماهیت انسان از دیدگاه کتل

ریموند کاتل

منابع:

wikipedia.org
میگنا
مهناز مجیری نژاد