اعتیاد مثبت

اعتیاد مثبت

Positive Addiction

5positive-addiction
• ویلیام گلاسر به بحث اعتیاد و پیش‌زمینه‌ ذهنی منفی ما از اعتیاد می‌پردازد و توضیح می‌دهد که مفهوم اعتیاد برای اکثر ما، بار معنایی منفی دارد.  به همین دلیل، در قسمت عمده‌ نوشته‌ها، تحقیقات، افکار و بحث‌های موجود هم، به جنبه‌های منفی اعتیاد پرداخته‌ شده است.

این سوال پیش می‌آید که اگر بحث، بحث انتخاب است، در شرایط رنج و غمگین بودن، معمولاً چه گزینه‌ای پیش روی ماست؟  انسان‌های ضعیف The Weak در چنین شرایطی، سه گزینه پیش روی خود می‌بینند:

i. تسلیم شدن، Giving Up
ii. افسردگی The Symptoms Categories
iii. اعتیاد منفی Negative Addiction.

گلاسر در این شرایط، گزینه‌ی چهارم یعنی اعتیاد مثبت را مطرح می‌کند.  اما مناسب است که قبل از بحث در مورد اعتیاد مثبت، هر یک از سه گزینه‌ فوق را به صورت خلاصه با هم مرور کنیم:

تسلیم شدن Giving Up

• تسلیم شدن به معنای اینکه خود را به دست شرایط بسپاریم و بگوییم: به هر حال این اتفاق‌ها افتاده و این وضعیت امروز زندگی من است . و با توجه به اینکه اوضاع نامناسب را نمی‌توان تغییر داد، بهتر است این وضعیت را بپذیرم.

o واقعیت این است که تسلیم شرایط شدن، درد و رنج و احساس ناراحتی ما از وضعیت موجود را تا حدی کاهش می‌دهد و شاید به همین دلیل است که اکثر انسانها، ترجیح می‌دهند این گزینه را انتخاب کنند. به هر حال اگر شما از وضعیت شغلی خود ناراضی باشید و بگویید که : «همین است که هست و خیلی‌های دیگر هم مانند من هستند که از شرایط خود ناراضی هستند…». همین نوع تفکر، می‌تواند کمی به شما آرامش دهد. اگر چه منجر به بهبود وضعیت نمی‌شود.

افسردگی Depression

• افسردگی، گزینه‌ دیگری است که اکثر انسانها در مواجهه با احساسات منفی به سراغ آن می‌روند.  البته در ادبیات گلاسر، افسردگی یک وضعیت روحی نیست، بلکه یک رفتار است، که انتخاب می‌شود و می‌تواند به وسیله‌ جلب محبت دیگران، هم توجیه رفتارهای ما را ساده‌تر کند و هم از تنش‌های ذهنی ما بکاهد.

اعتیاد منفی Negative Addiction

• گزینه‌ی سوم اعتیاد منفی است.  اعتیاد به مواد مخدر، الکل و مراجعه دائمی به سایت‌های پورن، روشی بسیار قدرتمند و اثربخش اما کوتاه‌مدت، برای فرار از مشکلات و تحمل بهتر درد و رنج است.  مشکل انتخاب این روش از آنجا ناشی می‌شود که پس از اینکه درد و رنج و منشاء مشکل از بین رفت، شما همچنان باید با اعتیادی دست و پنجه نرم کنید که سالها همراه شما باقی خواهد ماند.

5%d8%a7%d8%b9%d8%aa%db%8c%d8%a7%d8%af5

اعتیاد مثبت Positive Addiction

• گلاسر در مقابل گزینه قدرتمند سوم، راهکار دیگری را مطرح می‌کند که آن را اعتیاد مثبت می‌نامد.  او معتقد است عادتهای منفی به خودی خود حذف نمی‌شوند و تلاش برای حذف آنها نیز چندان اثربخش نخواهد بود مگر آنکه، عادتهای رفتاری مثبت (اعتیاد مثبت) جایگزین آنها شود.

انتخاب رفتار مناسب برای شکل‌گیری اعتیاد مثبت

o اگر تصمیم دارید نسبت به یک رفتار مثبت، معتاد شوید و به آن عادت کنید، آن رفتار باید ویژگی‌های زیر را داشته باشد:

A. باید ذات آن از رقابت و فضای رقابتی دور باشد. Noncompetitive

اینکه بگویید من هر روز تلاش می‌کنم بیشتر از خواهرم یا همکارم کتاب بخوانم، یا یک ساعت بیشتر از همکارم کار کنم، یا اینکه برای آشپزی وقت می‌گذارم تا بهترین غذاها را در فامیل درست کنم، یک فعالیت رقابتی است و خودش می‌تواند درد و رنج‌های جدیدی را به زندگی شما اضافه کند.

اینکه بگویید هر شب چند صفحه کتاب می‌خوانم، یا هر شب چند قطعه موسیقی گوش می‌دهم و سپس می‌خوابم، و یا اینکه صبح ها که بیدار می‌شوم به دوستان نزدیکم پیامک احوال پرسی ارسال می‌کنم می‌تواند غیر رقابتی باشد.

البته غیر رقابتی بودن کافی نیست و باید سایر شرط‌ های زیر نیز در مورد «اعتیاد» شما برقرار باشد.

B. باید بتوانید حداقل روزی یک ساعت برای آن وقت بگذارید. Devote an Hour a Day

اساساً کمتر از این زمان را به سختی می‌توان یک رفتار «اعتیاد آور» دانست.  نمی‌توانید بگویید که من خودم را به فعالیت فیزیکی و ورزش و پیاده‌روی و مطالعه و گوش دادن موسیقی و انجام کار در خانه و آشپزی و … معتاد می‌کنم، اما فقط می‌خواهم روزی ۱۵ دقیقه برای اینها وقت بگذارم.  این نوع رفتارها ممکن است رفتارهای مثبتی باشند، اما تا زمانی که یک سهم جدی در زندگی شما به خود اختصاص ندهند، «اعتیاد مثبت» تلقی نخواهند شد.

5positive-addiction

C. نباید فشار خیلی سنگین به شما وارد کند! چه فکری چه فیزیکی و چه احساسی. Easy for You

اساساً اگر دقت کرده باشید ویژگی رفتارهای اعتیادآور این است که خیلی ساده هستند.  تا به حال شنیده‌اید کسی به جابجایی روزانه ۲ تن بار، معتاد شود؟! یا به خواندن روزانه ۱۰ مقاله؟!
ما به الکل و مواد مخدر و پیامک و … معتاد می‌شویم به دلیل اینکه انرژی زیادی از ما نمی‌گیرند.  بنابراین در انتخاب فعالیت‌ها و تعیین مسیر برای «اعتیاد مثبت» به این مسئله هم توجه کنید.
موسیقی گوش دادن شاید نمونه‌ای از فعالیت‌های مثبتی باشد که فشار ذهنی و فیزیکی و احساسی زیادی به ما وارد نمی‌کند.

D. باید تا حد امکان بتوانید تنهایی آن را انجام دهید. Do It Alone or Rarely with Others

کافی است برنامه «اعتیاد» خود را روی «کار گروهی» متمرکز کنید. بدیهی است که دیر یا زود در این برنامه شکست خواهید خورد. چون این نوع فعالیت‌ها معمولاً خیلی زود به دلیل اینکه برخی از افراد و دوستان و اعضای گروه، به هر دلیل حضور منظم و مفید خود را کمرنگ می‌کنند، عملاً در زندگی انسانها رنگ می‌بازد.

o پیاده‌روی – اگر حوصله‌ی تنها رفتن را داشته باشید – می‌تواند یک مثال مثبت در این حوزه تلقی شود.
o نگهداری از یک باغچه کوچک نیز از همین نوع است و یا نگهداری از حیوانات خانگی.

E. باید احساس کنید که این فعالیت، به نحوی برای شما ارزشمند است. You Believe that It Has some Value

ارزش صرفاً به کسب درآمد محدود نیست.  همین که شما را شاد کند یا به شما انرژی دهد یا دوستان تازه‌ای برای شما ایجاد کند یا … می‌تواند یک رفتار ارزشمند تلقی شود.

F. باید احساس کنید با تکرار آن رفتار، توانمندی شما در آن رفتار بهتر می‌شود. If You Persist at It You Will Improve

o قرار نیست در این حوزه یک کار سنگین آماری و دانشگاهی انجام دهید.
o همین که حس کنید این رفتار به تدریج بهبود یافته و تسلط شما به آن افزایش می‌یابد، کافی است.

G. باید رفتاری باشد که نسبت به آن حس بد نداشته باشید The Quality that You Can Do It without Criticizing Yourself

o رفتاری باشد که باعث نشود که از خودتان و رفتارتان انتقاد کنید.
o اساساً انسانها نسبت به رفتاری معتاد می‌شوند که هنگام انجام آن رفتار، حس بدی نسبت به خودشان نداشته باشند.

فایل pdf خلاصه کتاب (به زبان انگلیسی)

فایل pdf مقاله‌ای قدیمی اما ساده و روان از ویلیام گلاسر درباره اعتیاد مثبت (انگلیسی)