اختلال استرس پس آسیبی و اختلال دلبستگی واکنشی

اختلالات استرس پس آسیبی و دلبستگی واکنشی

John-Bowlby4

اختلال استرس پس آسیبی PTSD:

• اختلال استرسی پس از ضایعه روانی یا اختلال تنش‌زای پس از رویداد یا استرس پس از سانحه Posttraumatic Stress Disorder، نشانگان یا سندرمی است که پس از مشاهده، تجربهٔ مستقیم یا شنیدن یک عامل استرس‌زا و آسیب‌زای شدید روی می‌دهد که می‌تواند به مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یا وقوع یک سانحهٔ جدی منجر شود.

• بیمار نسبت به این تجربه‌ها احساس ترس و درماندگی می‌کند، اغلب رفتارهای آشفته و حاکی از بی‌قراری بروز می‌دهد و مدام تلاش می‌کند از یادآوری رویداد و سانحه اجتناب کند.
o حوادثی همچون سوءاستفاده جنسی، تصادف، سوانح طبیعی مانند زلزله، جنگ و…
o به طور کلی افرادی که چنین رویدادهایی را تجربه می‌کنند حتی در مورد کودکان، بیشتر از این که ما بتوانیم تجربهٔ آنها را تصور کنیم و احساسات آنها را درک کنیم از آن واقعه رنج می‌برند.
 همین امر وجه تمایز استرس پس از سانحه با سایر حوادث زندگی است (استرس بیش از حد طبیعی به حادثه).

 

علائم اختلال استرسی پس از ضایعه روانی

۱) ناآرامی و بی‌قراری، رفتارهای پرخاشگرانه، احساس بیزاری از دیگران.
۲) گوشه‌گیری و مشکلات در روابط بین فردی، به‌سختی اُنس گرفتن با دیگران.
۳) احساس گناه و شرمزدگی، بی‌احساسی و فقر هیجانی که از طریق جمع کردن خود و انقباض عضلات صورت می‌گیرد.
۴) واپس‌روی‌های رشدی (بازگشت به رفتارهای اولیه کودکان، شب‌اداری، مکیدن شست و…)
۵) رفتارهای تهییجی و برانگیختگی بیش از حد (حالت گوش به زنگ بودن که به محض مواجه شدن با محرک تنش‌زا شوکه می‌شود)
۶) اختلال خواب، کابوس و خواب‌های ترسناک (رویاهای هولناک بدون محتوای مشخص).
۷) اجتناب از افکار و احساسات و حتی اماکنی که وقایع ناخوشایند را یادآوری می‌کند.
۸) تکرار خاطره‌های آسیب‌زا از قبیل مزاحمت، تجاوز و… در ذهن.
۹) تمایل به بازی‌های تکراری پیرامون حادثه‌ای که تجربه کردند (درمورد کودکان).
۱۰) اختلال در کار روزانه، مشکلات در تمرکز و آموزش.

o البته همه اینها باید سه شرط مهم دیگر را نیز به همراه داشته باشند:

الف. فرد باید در معرض یک رویداد پرتنش قرار گرفته باشد.
ب. فرد باید مرتب به یاد این رویداد بیفتد و فلاش بک داشته باشد.
ج. علائم باید بیش از یک ماه طول بکشد.

 

اختلال استرسی پس از ضایعه روانی در کودکان

• اختلالی است اضطرابی که در نتیجه روبه رو شدن کودک با نوعی ضربه روانی بروز می کند .o با این همه، نشانه ای در کودکی که با رویداد آسیب زا روبرو می شود دیده نمی شود. o  تجربه مجدد آسیب روانی در کودکان مختلف متفاوت است .o با این وجود، این آسیب در خردسالان از راه استفاده از اسباب بازی ها تجربه می شود.

o کودکی که سوء رفتار را تجربه کرده است ممکن است آن را در مورد عروسک ها به اجرا در آورده، این تجربه را بارها و بارها بازسازی کند .

o کودکی که یک فاجعه طبیعی را تجربه کرده است، ممکن است آشفتگی و ناآرامی خود را مرتب ترسیم کند و کراراً تجربه یا موقعیتی را که حادثه در آن روی داده است با استفاده از اسباب بازی های مشابه به نمایش بگذارد .

o علاوه بر اضطراب و بازسازی ذهنی آن آسیب، خردسالانی که از اختلال استرس پس آسیبی رنج می برند، اغلب از خود نشانه های اضطراب و مشکلات رفتاری و خشم و اجتناب از تماس های اجتماعی و مشکلات تحصیلی نیز نشان می دهند .o وجود این اختلال در بعضی از این کوکان اولین نشان مشکل دارا بودن آنها است .

o کودک آزاری یا سهل انگاری و مشاهده نابسامانی های اجتماعی و بلایای طبیعی و تصادفات و راهکارهای پزشکی دردناک از معمولی ترین اشکال آسیب هایی است که کودکان خردسال با آن روبرو هستند .

o پیشگیری از بروز نشانگان اختلال استرس پس آسیبی به دلیل ماهیت ویژه و غیر قابل کنترل و یا غیر قابل پیش بینی عوامل ایجاد فشار روانی مشکل است .
o واکنش کودکان مختلف به عوامل ایجاد فشار های روانی به دلیل یادگیری های گذشته و ساختارهای فیزیولوژی و حمایت های اجتماعی موجود و راهبرد های سازگارانه متفاوت است.
o کودکی که با محرکهای آسیب زا روبرو بوده و نشانگان استرس پس آسیبی را تجربه می کند، باید برای کاهش شدت نشانه های اختلال فوراً تحت درمان قرار گیرد .
o در صورتی که این اختلال درمان نشود، بر رشد اجتماعی و روانشناختی او تأثیر خواهد گذاشت و در عمل به رشد نا بهنجار و نا کارآمد وی خواهد انجامید .

درمان اختلال پس آسیبی خردسالان

• نخستین گام در درمان این اختلال، تضمین امنیت کودک و اطمینان یافتن از این موضوع است که کودک دیگر در معرض شرایط آسب زا قرار نگیرد.
o تلاش برای درمان آسیب روانی وارد بر کودک در حالی که کودک در محیط زندگی خود در معرض آسیب روانی مداوم قرار دارد، تقریباً غیر ممکن است و بدیهی است که تامین امنیت روانی او نیز مهم است، مانند درمان سایر نشانگان مختلفی که به سوء رفتار همراه است.

o درمان شناختی رفتاری بهترین روش درمانی نشانگان اختلال استرس پس آسیبی به شمار می آید .
o بسیاری از برنامه های شناختی رفتاری بخش هایی را به درمان کودکان و والدین آنها اختصاص داده اند.
o این رویکرد آمیخته یکی از کارآمد ترین رویکردهای درمانی به ویژه برای خردسالان است.
o والدین می توانند به چند راه در درمان شرکت داشته باشند .
o بسیاری از والدین به اطلاعات مقدماتی در باره اختلال استرس پس آسیبی کودکی از جمله ملاک های تشخیصی و نشانه های اختلال در کودکی و همچنین تشریح روند درمان آن نیاز دارند.

o دادن اطلاعات لازم به والدین در مورد آزار جنسی و گرایش های طبیعی جنسی و روش هایی که به کمک آن بتوانند به کودکانشان کمک کنند تا شخصاً احساس امنیت کند نیز می تواند سود مند واقع شود .
o علاوه بر آموزش والدین کودکانی که مورد سوء استفاده واقع شده اند، به دلیل اینکه به دفعات دچار اختلالات هیجانی می شوند، خود به کمک های روانشناختی نیاز دارند .
این والدین می توانند از تدابیر درمانی ویژه ای مانند راهبرد شناختی و فنون رویارویی برای کاهش خود – ملامت گری و افکار و احساسات مرتبط با سوء رفتار با کودک خود بهرمند شوند .

o آموزش والدین نیز می تواند بخشی از برنامه شناختی رفتاری برای کمک به والدین در جهت برخورد با رفتارهای پرخاشگرانه و برون ریزی های  هیجانی کودک و تقویت رفتارهای مناسب آنان و فراهم آوردن فرصتهای مثبت و مبتنی بر راهنمایی و هدایت کودک در خانه باشد .

o از آنجا که سختگیری و تنبیه می تواند احساسات آسیب دیده و اعتماد به نفس ضعیف و ناایمن کودک را تشدید کند ، روش های انظباطی باید با بردباری و بدون استفاده از تنبیه اجرا درآید .

o مولفه های که بر کودک-محوری مبتنی است و ممکن است بخشی از مجموعه برنامه های درمانی شناختی رفتاری را تشکیل دهند عبارت اند از :

i. ▪ برنامه های روانی و آموزشی
ii. ▪ آموزش مهارتهای سازگارانه
iii. ▪ آموزش مهارتهای اجتماعی و رویارویی تدریجی

o خردسالانی که هنوز درگیر باز سازی آسیبهای روانی خود هستند نیز اغلب دچار کابوس و مشکلات خوابیدن و خوردن می شوند .
o در روند رویارویی، کودک ممکن است برای خود او قابل تشخیص نباشد .
o خواندن داستان های آرامش بخش به هنگام خواب و مشغول کردن کودک با برنامه های منظم خواب و خوراک و ایجاد آرامش و اطمینان خاطر کودک توسط والدین از جمله روشهایی است که آنجام آن توصیه می شود .
o وجود ارتباط بین پزشک و والدین در سازمان دهی و درمان نشانگان اختلال مرتبط با کودک آزاری مهم است .

Attachment_Theory_Cropped-SFWAD
اختلال دلبستگی واکنشی Reactive Attachment Disorder

o الگوی مداوم رفتار بازداری شده، از لحاظ هیجانی کناره گیر نسبت به مراقبت کنندگان بزرگسال به طوریکه کودک وقتی ناراحت است به ندرت یا خیلی کم تسلی می جوید و به ندرت یا خیلی کم به تسلی پاسخ می دهد.
o اختلال اجتماعی و هیجانی مداوم که با پاسخ دهی اجتماعی و هیجانی خیلی کم به دیگران و یا عاطفه مثبت محدود خود را نشان می دهد.

o کودک الگوی مراقبت ناکافی مفرط را تجربه کرده است که شامل غفلت یا محرومیت اجتماعی به شکل برآورده نشدن مداوم نیازهای هیجانی اساسی برای تسلی، تحریک و محبت توسط بزرگسالان مراقبت کننده است و یا تغییرات مکرر مراقبت کنندگان اصلی که فرصت تشکیل دادن دلبستگی های با ثبات را محدود می کنند (مثل تغییرات مکرر در مراقبت توسط والدین رضاعی).
o بزرگ شدن در محیط های غیر عادی که فرصت برقرار کردن دلبستگی های انتخابی را شدیداً محدود می کنند (مثل مؤسساتی که نسبت بالای کودک – به – مراقبت کننده دارند).

o شیوع جنسی آن شناخته شده نیست .
o اغلب توسط متخصصان اطفال تشخیص داده شده و درمان می شود .
o مراقبت ناکافی و عدم توجه به نیازهای جسمی یا احساسی و تعویض مکرر اطرافیان، که منجر به اختلال قابل توجه در ارتباط اجتماعی در یک کودک کمتر از ۱۵ سال می شود،
o نوع مهار شده یا ناتوانی در شروع یا پاسخ دادن به کنش، و فقدان تعقیب بینشی همراه است .
o نوع مهار گسیخته با اجتماعی بودن سطحی و بی هدفی مشخص می شود .
o این کودکان دچار ناتوانی در رشد و بی تفاوتی هستند و فاقد تعقیب بینشی هستند .

o از نظر جسمی اندازه دور سر در کل طبیعی و وزن بسیار کم و قد تا حدودی کوتاه است.
o عملکرد هیپوفیز طبیعی است با سطح اقتصادی و اجتماعی پایین .
o با مادرانی که افسرده و منزوی هستند و سوء رفتار را تجربه کرده اند در ارتباط است .
o از نظر سیر بیماری هرچه مداخله دیرتر صورت گیرد اختلال برگشت پذیر است.
o ممکن است شخصیت بی عاطفه شکل بگیرد .

درمان:

o در بسیاری موارد دور کردن کودک از محیط ممکن است مفید باشد .
o سوء تغذیه و سایر مشکلات طبیعی ممکن است احتیاج به بستری شدن داشته باشد.
o پس از آموزش والدین، برخی اوقات تامین کمک های خانه داری، یا کمک مالی، یا درمان اختلالات روانی اعضای خانواده نیاز است.

روانشناسی و مشاوره
صدای آرامش
کلینیک فوق تخصصی راد