كودك، بالغ، والد

كودك، بالغ، والد

Child, Adult, Parent

شاید شما هم از رفتارهای آدمیان به شگفت آمده باشید. اگر با نظریه تحیلی عاملی آشنا شوید، خود و دیگران را بهتر درک کرده و می توانید رفتارتان را بهبود بخشید. ضمنا کمتر نسبت به رفتار دیگران متعجب می شوید.

در این نظریه شخصیت هر فردی ، شامل رفتارها ، افکار ، و احساسات از بخش های سه گانه زير تشکیل شده است. ولی در هرفردی یکی از این بخشها غالب است و بیشتر کارهای وى از بخش غالب سرچشمه می گیرند.

اجزاء شخصیت انسان از 3 بخش تشكيل ميگردد.

• حالت منِ کودک
• حالت منِ والــد
• حالت منِ بالغ

1. حالت منِ کودک

کودک به هنگام به دنیا آمدن، احساس های درونی و نیازهایی دارد که منجر به رفتارهایی در وی می شود . مثلا با گرسنه بودن، می گرید .  با تامین بودن، می خندد…. و این حالت در کودکی پایان نمی پذیرد و تا بزرگسالی در افراد مختلف به انحاء مختلفی ادامه می یابد.

این بخش شخصیت بدون هیچ تدبر، فکر یا بررسی جوانب، فقط با احساسات و لذات سرو کار دارد . پیوسته به دنبال لذت جویی و دفع درد و رنج است.

سه خاصیت کلی حالت من کودک عبارت است از:

• هرگز از لذت جویی سیر نمی شود.
• آینده را نمی بیند.
• خواسته اش را به تاخیر نمی اندازد.

احساسات منفی، خلاقیت، کنجکاوی، علاقه به دانستن، اصرار به تجربه کردن و احساس کردن؛ از جمله خصوصیات حالت من کودک است.

این بخش از شخصیت فرد را وا می دارد که هر چیزی را شخصا خودش تجربه کند .

اصلا خویشتن دار نیست و به عواقب احتمالی رفتارش توجهی ندارد.

تمایلی به رعایت قیود اجتماعی ، عرف ، مذهب ، قانون ، تعقل و… ندارد.

2. حالت منِ والد

در سالهای اولیه کودکی ( مخصوصا 5 سال اول )، باید و نبایدهای زیادی از طرف والدین به کودکان تحمیل شده یا به او یاد داده می شود.

این مجموعهِ عظیم از وقایع خارجی و تحمیلیِ غیر قابل سئوال، در حالت منِ والد در زمان کودکی ثبت میگردد، و در آینده بخشی از شخصیت فرد را تشکیل می دهد.

این بخش شخصیت ، مسئول خشک و متعصب کارهای انضباطی فرد، قانون مداری، باید ها و نبایدها در افراد مختلف است.

وقتی فردی بدون توجه به احساسات و عواطف، یا بدون توجه به تعقل و منطق، به امری مبادرت می کند و یا صحبت می کند و یا دیگران را مجبور به انجام چنین اموری می نماید، از این بخش شخصیت خود استفاده می کند.

والد کاملاً بر عکس کودک عمل می‌کند.

طرز شناسایی والد با جملات شرطی شده‌ای است که به دیگران می‌دهد. والد را دو دسته طبقه بندی می‌کنند:

• والد کنترل‌گر (یا والد مستبد) و • والد حمایت‌گر (یا والد مهربان)

3. حالت منِ بالغ

این بخش شخصیت، مخ شخصیت است. در واقع مجموعه ای از احساسات، نگرشها و طرحهای رفتاری خود مختار و مستقل است که فرد را با واقعیتهای موجود تطبیق و هماهنگی میدهد.

این بخش شخصیت تجزیه و تحلیل می کند. آینده نگری می کند. میان احساسات و تعقل فرد تعادل برقرار می کند.

احتمالاتی را که برای حل و فصل موثر دنیای خارج ضروری هست محاسبه می کند.

فعالیتهای دو بخش قبلی ( کودک و والد ) را تنظیم می کند و واسطه عینی شدن میان آنهاست.

در واقع شخصیت کامل انسانی، شخصیتی هست که 3 بخش فوق ( کودک – والد – بالغ ) توام به صورت متعادل در آن حضور داشته باشد.

لیکن رئیس بخش بالغ باشد و با روشنفکری در جای خود به کودک و در جای خود به والد اهمیت دهد و شخصیت را با تجزیه و تحلیل متعادل نگه دارد.

یاد گیری مهارتهای درست فکر کردن منجر به بلوغ می شود، به رفتارها، افکار و تمام چیزهایی که مربوط به دیگر شخصیت‌های درونی می‌شود.

باید منشا این افکار و اعمال را درست و بدون هیچ اغماضی مشخص کرد تا به درک حقیقی از درون خود راه برد.

وقتی هر کسی به این درک برسد که رفتارش را می‌تواند در بدترین مواقع کنترل کند، بالغ اش قدرتمند شده و برای رو به رویی با هر چیزی آماده‌است.

در تحلیل رفتار متقابل، هرتغییر رفتاری یا احساسی در مرحله اول با بینش منطقی شروع می‌گردد، که در واقع شناخت مجموعه نقاط ضعف و قوت رفتار، تفکر و یا احساس فرد است و پس از پذیرش منطقی آن، توسط حالت‌های شخصیتی، درک احساسی جهت تغییر نهایی حاصل می‌شود.

مهم‌ترین عوامل کمک کننده برای قبول و پذیرش تغییر، در نظریه تحلیل رفتار متقابل، شفاف بودن، عامل بودن؛ و انعقاد قرار داد برای تغییر در خویشتن است، که قرارداد توسط خود درمان جو و یا بین او و درمانگر تعیین می‌شود.