منشأ رویاها

خواب دیدن یا رؤیا -۱

منشأ رویاها

منشأ رویاها

o       دیدگاه پیشاتاریخی در باره رویاها بی شك در برداشت مردم عهد باستان پژواك یافته است.

آنان بدیهی می دانستند كه رویاها با دنیای موجودات فوق بشری كه بدان باور داشتند، مرتبط است، و رویاها را الهاماتی از جانب خدایان یا شیاطین قلمداد می كردند.

 

o       ارسطو در دو اثر خویش، رویاها را از جانب خدا و منش الهی نمی داند، بلكه معتقد است رویاها منشاء شیطانی دارند،  زیرا طبیعت آنها شیطانی است.

 

o       برخی ادیان بر این باورند كه رویا، نتیجه جدا شدن روح از بدن و سیر آن در بیرون از جسم مادی است.  اما این روح به شكل كامل از بدن جدا نمی شود، چرا كه با جدا شدن كامل روح از بدن، مرگ فرا می رسد.

 

o       بررسی های علمی نشان می دهد كه رویاها فرآورده های فعالیت ذهنی هستند.

 

o       به گفته شلایرماخر Friedrich Schleiermacher  فیلسوف و محقق کتاب مقدس در آلمان، زاده ۱۷۶۸ – درگذشته ۱۸۳۴:

آنچه ویژگی حالت بیداری است، این واقعیت است كه فعالیت اندیشه در مفاهیم روی می دهد و نه در تصاویر.

حال آنكه رویا اساساً با تصاویر می اندیشد، و با رسیدن به خواب می توان دید چگونه، به همان نسبت كه فعالیت های ارادی دشوارتر می شود، افكار غیر ارادی ظهور می كنند،  كه تمامشان در طبقه تصاویر قرار می گیرند.

ناتوانی در كار تفكر، و ظهور تصاویر دو ویژگی رویا هستند، و تحلیل روانشناسی رویاها ناچارمان می كند این دو ویژگی را در عالم رویا اساسی بدانیم.

o       دلبایف Joseph Delboeuf  ، فیلسوف بلژیکی-آلمانی، زاده ۱۸۳۱ و فوت ۱۸۹۶ می گوید:

ما به واقعی بودن تصاویر رویا باور داریم، زیرا در خواب، ما برداشت دیگری نداریم كه تصاویر را با آنها بسنجیم،  زیرا ما از دنیای بیرون جدا شده ایم.

 

 

منشأ رویاهای ما، از کتاب فروید: The Interpretation of Dreams

1-     تحریكات حسی بیرونی (عینی):   External Sensory Stimuli

o       هر صدایی كه بطور نامفهموم دریافت شود، تصاویر متناسب با خود را در رویا به وجود می آورد.

صدای غرش تندر ما را در میدان جنگ قرار می دهد، خواندن خروسی ممكن است به فریاد وحشت مردی بدل شود، صدای غژغژ در ممكن است رویای دزدان شبرو را خلق كند.

اگر رو اندازمان در شب پس رود ممكن است خواب ببینیم، مثلاُ عریان راه می رویم یا در آب افتاده ایم.

اگر پاهایمان لب تخت آویزان باشد، ممكن است در رویا ببینیم كه بر لبه پرتگاه ترس آوری ایستاده ایم.

جمع شدن منی به خواب های شهوانی راه می برد.

دردهای موضعی تصوراتی از قبیل مورد تهاجم، سوء رفتار یا جراحت واقع شدن ایجاد كند.

 

o       محركی كه در خلال خواب خود را به حس ها تحمیل می كند، در شكل واقعی اش در رویا ظاهر نمی شود، بلكه با تصویر دیگری كه به گونه ای با آن رابطه دارد جایگزین می شود.

ذهن محرك را در خلال خواب تحت شرایطی كه مساعد تكوین توهمات است دریافت می كند. مانند چیزی كه از دوردست ها می بینیم و ممكن است چندین توهم در ذهن در باره آن ایجاد كنیم.

 

2-     تحریكات حسی درونی (ذهنی) Internal Sensory Stimuli

o       تحریكات حسی ذهنی، به مثابه سرچشمه تصاویر رویا، این مزیت آشكار را داراست كه بر خلاف تحریكات عینی،  به تصادف، بخت یا شانس بیرونی متكی نیست.

شاید بتوان گفت، هر وقت كه برای توضیحی به آنها نیاز باشد، دم دست قرار دارند.

یكی از پژوهشگران پس از تمرینات فراوان قادر شد دو تا پنج دقیقه پس از به خواب رفتن تدریجی، بی چشم گشودن، خود را بیدار كند.

از این رو این امكان را به دست آورد كه تاثیرات مربوط به شبكیه را كه تازه ناپدید شده اند، با تصاویر رویا كه در حافظه اش مانده اند، مقایسه كند.

او تصریح می كند در هر مورد، شناسایی رابطه ای درونی میان این دو ممكن بود، زیرا نقاط و خطوط درخشان نور شبكیه ای گویی طرحی یا تصویری از پیكره هایی فراهم می كنند كه به طور ذهنی در رویا دریافت می شود. برای مثال، ترتیبی از نقاط درخشان در شبكیه به شكل خطوط موازی به رویایی در آمد كه در آن وی به روشنی در برابر خود خطوطی چاپی می دید كه در گیر خواندنشان بود.

 

3-      محرك های جسمانی ارگانیك درونی  Internal Organic Physical Stimuli

o       اگر در خلال خواب عضوی در حال فعالیت، تحریك، یا اختلال باشد، رویا تصاویری مربوط به اجزای عملكرد آن عضو را خلق می كند.

مثلاً رویاهای كسانی كه به بیماری قلبی دچار هستند، عمدتاً كوتاه و به پایانی هراس انگیز در لحظه بیداری ختم می شود.

آنان كه به بیماری ریوی دچارند، خواب خفگی، انبوه جمعیت و فرار می بینند و به طرز نمایانی در معرض بختك هستند.

تحریكات جنسی می تواند موجب رویاهایی شود كه كم و بیش همه با آن روبرو بوده ایم.

 

4-     سرچشمه های روانی تحریك رویا Psychic Sources of Excitation

o       معمولاً ما در خواب چیزهایی را می بینیم كه در خلال روز بیشترین تاثیر را بر ما گداشته اند.

افكار ما در رویا آكنده از همان اطلاعاتی است كه در عالم بیداری ذهن ما را مشغول می دارند و ما تنها زحمت دیدن چیزهایی را در رویا به خود هموار می كنیم كه در عالم بیداری ما را به فكر وا می دارند.

 

4.1 تحقق آرزوها  Wish Fulfillment

o       این بخش مصداق این ضرب المثل است كه: شتر در خواب بیند پنبه دانه .

رویاهایی روانی هستند و كاملاً هم معتبرند، و در حقیقت تحقق آرزوهای ما هستند كه می توانند در زنجیره اعمال روانی معقول در عالم بیداری گنجانده شوند، آنها ساخته فعالیت بسیار پیچیدۀ ذهن هستند.

o       به همین خاطر، تفسیر رویاهای بیمارانی كه مشكل های روانی دارند، در شناخت ریشه بیماری آنها تاثیر به سزایی دارد.

o       اگر ما طی تشنگی شبانه، به خاطر تنبلی، قدرت آن را نداشته باشیم كه از خواب بیدار شویم و رفع عطش كنیم، معمولاً این كار را از طریق رویاهای خود انجام می دهیم.

گاهی ممكن است در رویا از آب دریا رفع تشنگی كنیم و آن را سرد و گورا بپنداریم. همچنان كه اگر جوانی میل جنسی زیاد داشته باشد و به هر دلیل امكان ارضای خود را نداشته باشد،

در رویای خویش به آرزویش دست می یابد.  اما چون در رویا مشكل اخلاقی وجود ندارد، گاه ممكن است در رویا، با نزدیكترین محارم خود، رابطه جنسی برقرار كند.

 

o       گاه تحقق آرزوها در خواب به قدری پیچیده می شود كه تفسیر آنها را مشكل می كند.

بسیاری مواقع ذهن، تحقق آرزوها را بوسیله اموری مانند نزاكت شخصی در رویایی تغییر شكل یافته، پنهان می كند . حتی گاهی مغز بر اساس نزاكت شخصی قسمتی از رویا یا چهره ها و حوادث را سانسور می كند. درنمونه های رویا به رویایی از این دست اشاره شده است.

 

4.2 بازسازی تجربیات دوران كودكی

o       گاهی رویاها با قدرت حیرت آوری سال های بسیار دور یا تجربیات دوران كودكی ما را باز سازی می كنند، بدون آنكه ما در بیداری چنین تجربیات یا خاطراتی در ذهن سراغ داشته باشیم.

اما قدرت تصویر سازی مغز در حالت خواب به حدی زیاد است كه این تصاویر فراموش شده را از تاریكخانه مغز بیرون كشیده و به تصویر در می آورد. در نمونه های رویا به رویایی از این دست اشاره شده است.

 

4.3 خاطرات روزهای قبل

o       بسیاری از رویاهای ما نشأت گرفته از خاطرات روزهای قبل هستند. البته در بسیاری مواقع در رویا نقش شخصیت ها و مكان ها با یكدیگر عوض می شود،  یا قسمتی از خاطره یك روز، بی دلیل با خاطرات روزهای دیگر پیوند می خورد.

در بسیاری از مواقع این خاطرات آنقدر بی اهمیت هستند كه ما به كلی در عالم بیداری آنها را فراموش می كنیم، اما با كمال تعجب این خاطرات فراموش شده در رویا تداعی می شوند.

در چنین مواقعی رویاهایی شكل می گیرد كه ما تصور می كنیم رویاهای ما از بیرون الهام گرفته اند.

 

4.4 پردازش بالای ذهن

o       هیچ رویایی نمی تواند آینده را پیش بینی كند، قدرت پردازش بالای ذهن است، كه در رویا می تواند حوادث گذشته و حال را با هم تركیب كند،  كه تنها در حد میزان اطلاعات ذهنی منجر به پیش بینی حوادث بعدی شود. یا اینكه رویا بطور تصادفی با حوادث آینده تطبیق پیدا كند.

 

o       رویاها، چون برخاسته از عواملی چون فعالیت های ذهنی ما یا تحقق آرزوهای ما هستند، به ما دروغ نمی گویند، تنها باید مفسر رویاها در كار تفسیر و تبیین رویاها بسیار ماهر و كار كشته باشد.

o       طبق نظریه ای، مغز در حین مراحلی از خواب، بسیار فعال است، و زیر بمباران پیام های عصبی قرار دارد كه از ساقه مغز به سوی قشر مخ روانند.

طبق این نظریه این پیام ها پیوندهای زایدی را، كه طی روز در حافظه تشكیل یافته اند، از بین می برد و وقتی بیدار می شویم شبكه تصفیه شده است و مغز آماده دریافت درون داده های تازه است.

به نظر این روانشناسان، كوشش برای یادآوری رویاها، كه نقش كلیدی در روان كاوی دارد، ممكن است كار درستی نباشد.

آنها معتقدند این نوع یادآوری به بقای الگوهایی از تفكر كمك می كنند، كه بهتر است فراموش شوند. همان الگوهایی كه نظام مغزی خواسته است آنها را از دور خارج كند.