آزادی، اخلاق و آداب

آزادی، اخلاق و آداب

اخلاق و آداب Moral- Ethics

هر دو موضوع منتسب به عملكرد درست و غلط انسان هاست.

آداب، مربوط به مقررات و قوانينى است كه منشا بيرونى دارند. مثل مقررات عملكردى كارى، دينى و اجتماعى، (مانند رانندگى، معاشرت، مذهب، عرف).

اخلاق، به اصول شخصى هر انسان و نگرش فردى وى، به خوبى و بدى، و يا درستى و غلطى يك عمل برميگردد.

هر چند اخلاق كاملاً فرديست، ولى مجموعه انسانها اصول مشتركى را قبول و به اجرا گذشته اند.

اداب و اخلاق

آزادی Liberty

Liberty1

• واژهٔ آزادی به مفهوم مختلطی اشاره دارد که شامل مفاهیم پایه‌ای:  خودمختاری، حکومت بر خود و استقلال از یک سو، و توانایی کلی در انجام کارها، داشتن انتخاب‌های مختلف و توانایی کسب هدف‌ها از سوی دیگر می‌باشد.

• داشتن انتخاب‌های مختلف در مورد انجام یک کار Optionality به این معنی است که اگر شخص بخواهد آن را انجام دهد، هیچ چیز نباید او را از انجام آن باز دارد و اگر نخواهد آن را انجام دهد، هیچ چیز نباید او را مجبور به انجام آن کند.

o حد بالای این قابلیت انتخاب این است که حتی عوامل درونی روانی نیز مانعی در انجام انتخاب ایجاد نکنند.

o میزان وجود این قابلیت انتخاب شخصی لزوماً ربط مستقیمی به خود مختاری حکومتی یک جامعه ندارد.

Liberty4
تعریف آزادی

• آزادی امکان عملی کردن تصمیم‌هایی است که فرد یا جامعه به میل یا ارادهٔ خود می‌گیرد. اگر انسان بتواند همهٔ تصمیم‌هایی را که می‌گیرد، عملی کند و کسی یا سازمانی اندیشه و گفتار و کردار او را محدود نکند و در قید و بند در نیاورد، دارای آزادی مطلق، یعنی آزادی بی حد و مرز است.

• اما چون انسان‌ها به طور اجتماعی زندگی می‌کنند، نمی‌توانند آزادی مطلق داشته باشند. زیرا آزادی بی حد و مرز یک فرد به پایمال شدن آزادی افراد دیگر اجتماع می‌انجامد. به همین سبب است که هر جامعه‌ای با قانون‌ها و مقررات اجتماعی و سیاسی و اقتصادی خاصی هم حافظ آزادی‌های افراد آن جامعه می‌شود و هم حد و مرزهایی برای این گونه آزادی‌ها به وجود می‌آورد.

• قانون‌ها و مقررات جهانی نیز آزادی‌های مردم سراسر جهان و حد و مرزهای آن‌ها را در جامعهٔ جهانی معین و مشخص می‌کنند. تلاش‌ها و مبارزه‌های انسان در طول تاریخ زندگانی او همواره برای بدست آوردن آزادی مشروع و قید و بند زدن به آزادی مطلق فرمانروایان ستمگر و زورمندان بوده است.

• جوامعی که توانسته‌اند بر حاکمان خودکامه پیروز شوند و حکومت‌های فردی و استبدادی را براندازند، از آزادی‌های فردی و اجتماعی زیادی برخوردار شده‌اند.

• قانون اساسی هر جامعه، اعلامیه جهانی حقوق بشر و اعلامیه جهانی حقوق کودک یا پیمان‌نامه حقوق کودک نمونه‌هایی از نتیجهٔ هزاران تلاش بسیاری از انسان‌ها هستند که در راه بدست آوردن آزادی‌های فردی و اجتماعی از آسایش و مال و جان خود گذشته‌اند.

• امروزه با اینکه اصول آزادی‌های فردی و اجتماعی در جامعه‌های کنونی جهان معین شده‌اند، ولی هنوز راه درازی در پیش است تا این آزادی‌ها که بر قانون‌ها و اعلامیه‌ها نقش یافته‌اند در نظام‌ها و حکومت‌های سیاسی گوناگون جهان به سود مردم به کار بسته شوند.

• شکل‌های تازهٔ استعمار و وابستگی‌های سیاسی و اقتصادی و نطامی و فرهنگی بعضی از کشورها به قدرت‌های بزرگ سبب محدود شدن و حتی از میان رفتن آزادی‌های فردی و اجتماعی در بعضی از کشورها شده است.

• آیزایا برلین Sir Isaiah Berlin 1909 –1997 برای آزادی حدود ۲۰۰ تعریف را ادعا می‌کند. همین امر سبب شده است که تعریف دقیقی از آزادی ارائه نشود و به تبیین مصادیق آن اکتفا شود.

• با این همه می‌توان برای آزادی دو شاخصه مهم در نظر گرفت. یکی فقدان مانع که این شاخصه در تعریف لغوی آزادی نیز نهفته است.  دیگری امکان بروز و انجام خواست مورد نظر.

o برای فهم بهتر این مطلب می‌توان به پرنده‌ای در قفس اشاره کرد که پرنده را فاقد آزادی می‌دانیم چون دارای مانع است اما اگر پرنده از قفس آزاد باشد اما مجال پرواز نداشته باشد (مثلاً پرهایش بریده باشد یا به خاطر ضعف امکان پرواز نداشته باشد) باز هم وی آزاد تلقی نمی‌شود. توجه به دو شاخصه فوق برای تعریف آزادی ضروری است.

• هگل٬ آخرین فیلسوف صاحب مکتب تاریخ فلسفهٔ غرب٬ معتقد بود آزادی جوهر حیات است همچنانکه کشش جوهر آب است.

Liberty3

انواع آزادی

• واژه آزادی به خودی خود واژه گسترده‌ای است و با عبارت‌هایی همچون آزادی‌های اجتماعی و حقوق بشر آمیخته شده‌است.

• برخی از آزادی‌های شناخته‌شده به شرح زیرند:

o آزادی مذهب و ادیان Freedom of religion-
o آزادی پوشش-
o آزادی اقتصادی Economic freedom-
o آزادی تجمع‌های صلح‌آمیز-
o آزادی رای‌دادن و انتخابات آزاد و دمکراتیک Freedom of choice
o آزادی‌های اجتماعی-
o آزادی جنسی (از جمله آزادی در عشق به هم‌جنس)-
o آزادی سیاسی Political freedom-
o آزادی آکادمیک Academic freedom
o آزادی‌های قومی و ملیتی-
o آزادی‌های مدنی Civil and political rights-
o آزادی بیان- Freedom of speech
o آزادی پس‌ از بیان-
o آزادی انتقاد کردن از قدرت-
o آزادی اعتراض کردن-
o آزادی مقاومت (از جمله در برابر اشغال نظامی، استعمار و امپریالیسم)
o آزادی در تولید هنر-
o آزادی وصیت- Free will
o آزادی اجتماع- Freedom of assembly
o آزادی انجمن- Freedom of association
o آزادی اندیشه- Intellectual freedom
o آزادی خواندن
o آزادی رسانه و مطبوعات – Freedom of the press
o آزادی فکری Freedom of thought –
o آزادی منفی
o آزادی اطلاعات Freedom of Information