خودیاری

SELF-HELPفا

خودیاری

SELF-HELP

خودیاری مکتبی است که از طریق آگاه کردن فرد با اصولی مبتنی بر روانشناسی، او را در راه:

• بهبود زندگی شخصی،
• اقتصادی،
• عاطفی،

• با ایجاد تغییر از درون، کمک می‌کند.

self-help2

کتاب های خودیاری روان شناسی

گفت وگو با دکتر مریم  اصفهانی درباره کتاب های خودیاری روان شناسی

همسو با جریان رشد و گسترش انواع کتاب های خودیاری در برخی از کشورهای جهان، فرهنگ خود روان درمانی با کتاب با فاصله یک یا دو دهه پس از غرب و آمریکا، در ایران نیز جایگاهی پیدا کرده و با بالا گرفتن تب کتاب های خودیاری روان شناختی ( به ویژه در میان جوانان) روند رو به رشدی داشته است…

در مفهوم کلی، کتاب درمانی به معنای استفاده از کتاب و مواد خواندنی سودمند برای حل مشکلات جسمی و روان شناختی است اما در روان پزشکی و روان شناسی بالینی، کتاب درمانی به عنوان مکمل درمان فرد و راهنمایی برای حل مشکلات شخصی وی شناخته می شود که در پوشش یکی از فنون روان درمانی، با توصیه درمانگر و به شکلی سازمان یافته و هدف دار مورد استفاده قرار می گیرد.

 ▪ درمانگران چگونه با استفاده از کتاب های روان شناختی می توانند به مراجعان خود کمک کنند؟

درمانگران از فن کتاب درمانی به ویژه در رویکرد «روان درمانی شناختی» و با هدف آشنا کردن بیمار با نوع مشکل یا اختلالی که دارد، افزایش دانش مربوط به این مشکل یا اختلال (مانند عوامل ایجاد کننده یا تشدیدکننده آن، سیر بیماری و پیش آگهی) استفاده می کنند. آنها همچنین در بسیاری از موارد کتاب درمانی را به شکل مستقیم با هدف در اختیار گذاشتن راهبرد هایی برای تغییر به بیمار پیشنهاد می کنند. در واقع در این شرایط ویژه است که کتاب به عنوان ابزاری برای خود درمانی برای بیمار به کار گرفته می شود.

 ▪ کتاب درمانی چه پیامد های مفیدی می تواند داشته باشد؟

۱) خودشناسی:

کتاب درمانی به افراد کمک می کند مشکلات عاطفی خود را بشناسند و به این ترتیب میزان آگاهی هیجانی آنها افزایش می یابد.

۲) آگاهی درباره مشکلات یا بیماری خود:

در بسیاری از کتاب های خودیاری معیارهایی برای شناسایی مشکلات در تفکر، احساس و رفتار و نابهنجار بودن افراد آمده است. با توجه به وسعت و گوناگونی بیماری های روانی و نشانه های آنها، کتاب های خودیاری می توانند ملاک هایی را برای تغییر دیدگاه نسبت به مشکلاتشان یا تا حدودی آگاهی در مورد نوع بیماری شان در اختیار افراد قرار دهند.

۳) افزایش سلامت روانی:

کتاب های خودیاری می توانند با افزایش این توانایی ها به بهداشت روانی افراد کمک کنند:

توانایی لذت بردن از زندگی با وجود تمام سختی ها و مشکلات احتمالی، توانایی تحمل ناملایمات و حوادث دردناک (مثل مرگ عزیزان) و بازگشت به زندگی معمول پس از گذران یک دوره ناراحتی، توانایی حل مساله برای مشکلاتی که تغییرپذیرند، توانایی پذیرش مشکلاتی که تغییرنا پذیرند، توانایی آرامش گرفتن پس از پشت سر گذاشتن انواع استرس ها، تعادل در تمام جنبه های زندگی مانند تعادل در تنها بودن و معاشرت با دیگران، کار و تفریح، خواب و بیداری، استراحت و ورزش و… ، انعطاف پذیری در عقاید، افکار و نگرش ها، سعی برای شناخت توانایی ها و ویژگی های مثبت و منفی خود و تلاش برای رسیدن به خود شکوفایی و پرورش استعداد ها و توانایی های شخصی…

۴) ایجاد یا افزایش اعتماد به نفس:

در برخی از کتاب های خودیاری راهکارهایی برای ایجاد یا افزایش احساس احترام به خود و احساس اعتماد به نفس به افراد پیشنهاد می شود که بسیاری از آنها می توانند در پرورش این احساسات مفید باشند.

۵) بهبود مهارت های اجتماعی:

در زمینه روابط انسانی، با وجودی که معمولا روابط با دیگران باعث احساس خوشحالی، رضایت، امنیت روانی و عاطفی و پیدایش تعهد و مسوولیت می شود، در این روابط مشکلاتی نیز وجود دارد که باعث ایجاد اصطکاک در روابط می شوند. کتاب های خودیاری پیشنهادهایی برای برقراری ارتباطات خوب و کاهش تنش های ناشی از روابط مشکل دار به خوانندگان ارائه می دهند.

۶) بهبود نگرش ها:

تحقیقات روان شناختی نشان می دهند گاهی افکار، نگرش ها و باور ها ممکن است منفی، غیرمنطقی یا نامعقول و به عبارتی ناکار آمد (به دردنخور) باشند. وقتی شناخت افراد این گونه باشد، روی رفتارشان تأثیر منفی می گذارد و کیفیت زندگی شان را کاهش می دهد. با کمک گرفتن از کتاب هایی در زمینه اصلاح مواردی مانند افکار، باور ها، نگرش ها و شناخت های ناسالم ممکن است بتوان این موارد را شناسایی کرد و آنها را کنار گذاشت.

۷) افزایش توانایی رویارویی با مشکلات:

منظور از تغییرات زندگی، رویدادهایی است که فشار روانی کوتاه مدت یا مزمن ایجاد می کنند. فشارهای روانی با توجه به شدت، طول مدت و گوناگونی می توانند تهدیدکننده سلامت جسمانی و روانی اشخاص باشند (مانند: طلاق و ازدواج، از دست دادن شغل، بازنشستگی، ناکامی در رسیدن به اهداف شغلی، شروع به تحصیل در دانشگاه، ترک منزل، مهاجرت، پدر یا مادر شدن، رفتن آخرین فرزند از خانه، مبتلا شدن به انواع بیماری های سخت مثل ایدز، سرطان، آسم و…) 

▪ روش خود درمانی با کتاب چه فایده هایی می تواند داشته باشد؟

افزایش نرخ شیوع بیماری های روانی از یک سو و کمبود متخصصان مجرب در زمینه بهداشت روانی از سوی دیگر و گران بودن اغلب خدمات با کیفیت مشاوره و روان درمانی ضرورت کتاب درمانی را نشان می دهد. در بسیاری از کتاب های خودیاری در زمینه روان درمانی، یافته های روان شناسی با زبانی ساده و قابل استفاده برای زندگی روزمره در اختیار خواننده قرار می گیرند. نگرش بیشتر مردم نیز به این کتاب ها مثبت است. بیماران با خواندن کتاب های خود یاری متوجه می شوند که در بسیاری از احساس ها مانند دیگران هستند و بروز احساس ها و عواطف مختلف در آنها عادی است.