انواع و اقسام شوخی‌ها

 انواع و اقسام شوخی‌ها

 

o       مارتین Rod A. Martin در تحقیقاتش در سال ۲۰۰۳ اعلام کرد که چهار سبک شوخی را تشخیص داده است

و فهمیده است کدامشان سالم‌اند و کدامشان ناسالم.

 

o       این سبک‌‌ها عبارت‌اند از:

 

A.      شوخی خودفزاینده Self – Enhancing

 

o       ما با این شوخی‌ها خودمان را بالاتر از حد واقعی می‌بریم، بدون این که دیگران را تحقیر کنیم.

مثلاً یک فرد با قیافهِ معمولی به دوستش می‌گوید: «این خوش‌تیپی هم شده دردسر برای ما!»

 

B.     شوخی پیونددهنده Splicer

 

o       این شوخی، بدون این که ما یا دیگران را بالا و پایین ببرد، رابطه را محکم‌تر می‌کند.

مثلاً وقتی از دو هنرپیشهِ مرد که زیاد با همدیگر همبازی شده‌اند،

با شیطنت به یک زوج سینمایی تعبیر می‌کنیم، از این شوخی استفاده کرده‌ایم.

 

C.     شوخی پرخاشگرانه Aggressive

 

o       شوخی‌هایی که با به کاربردنش طرف مقابل را تحقیر می‌کنیم.

مثال‌هایش متأسفانه زیادند.

وقتی توی یک جمع، کسی به شما می‌گوید «گدا» و بعد که ناراحت می‌شوید می‌گوید «شوخی کردم بی‌جنبه!»،

 دو بار از شوخی پرخاشگرانه استفاده کرده است.

 

D.    شوخی‌ خودشکنانه Self –Defeating

 

o       با استفاده از این شوخی‌ها ما خودمان را تحقیر می‌کنیم تا دیگران لبخند بزنند.

 

o       شوخی‌های اول و دوم، شوخی‌های سالم و سومی و چهارمی ناسالم هستند

و با توجه به این دسته‌بندی آدم ها را هم روان‌شناسی کرد:

 

1.     شوخی‌های خودفزاینده:

این آدم‌ها نگاه شوخ طبعانه به زندگی دارند.

از شوخی برای مقابله با استرس و غمگینی استفاده می‌کنند.

اضطراب کمتری دارند.

برون‌گرا، صادق، سرزنده، دارای عزت نفس بالا و البته خوش‌بین هستند.

 

2.     شوخی‌‌های پیونددهنده:

این آدم‌ها، هم خوب شوخی می‌کنند هم زیاد!

بیشتر از دیگران لطیفه می‌گویند.

دوست دارند جمع را سرگرم کنند.

این آد‌م‌ها هم اضطراب و افسردگی کمتری دارند.

برون‌گرا، صادق، سرزنده، دارای عزت نفس بالا و البته خوش‌بین هم هستند.

 

3.     شوخی‌های پرخاشگرانه: این آدم‌ها توی جنبه‌های دیگر زندگی‌شان هم پرخاشگری و خصومت را بروز می‌دهند.

این موجودات، صمیمیت و درستکاری کمی دارند.

روابط دوستانه را خراب می‌کنند و کمتر مورد پذیرش دیگران قرار می‌گیرند.

 

4.     شوخی‌های خودشکنانه:

آدم‌هایی که با شوخی خودشان را تحقیر می‌کنند، افسردگی و اضطراب بیشتر دارند.

جالب است که این آدم‌ها خصومت و پرخاشگری را هم بیشتر تجربه می‌کنند، البته احتمالاً به صورت پنهان.

این افراد، عزت نفس و صمیمت پایین‌تری دارند و از حجم حمایت اطرافیان، چندان راضی نیستند.

 

شوخی ایرانی

 

o       می‌دانید چند تحقیق عمیق و واقعی در مورد روان‌شناسی شوخی در ایران انجام شده است؟

دقیقاً هیچ!

این در حالی است که یک مجلهِ معتبر علمی به نام «نشریهِ بین‌المللی تحقیقات شوخی» در دنیا وجود دارد.

o       تنها اشاره‌ای که به شوخی در تحقیقات ایرانی شده است، مربوط به هیجان‌جویی دانشجویان تهرانی در خوابگاه است.

هم دختران و هم پسران دانشجو، در ده اولویت اول هیجان جویی‌شان، از شوخی با یکدیگر نام برده بودند.

 

o       ما ایرانی‌ها آستانهِ خندیدن بالاتری نسبت به کشورهای غربی داریم.

یعنی ما را دیرتر و دشوارتر می‌توان خنداند.

زبان فارسی که تبدیل به یک زبان ادبی و پر از ایهام شده است، بستر مناسبی برای استفاده و سوءاستفاده در قالب شوخی است.

می‌گویند از هر صد جملهِ فارسی، شصت جمله کژتابی دارد، یعنی می‌توان از آن برداشت‌های گوناگون کرد.

 

o       کاری که مارتین و همکارانش در غرب انجام دادند، مبتنی بر روشی آماری به نام تحلیل عاملی Factor Analysis  بود.

آن‌ها با مراجعه به فرهنگ عامهِ مردم و جمع‌آوری شوخی‌ها از پرسشنامه‌های بسیار طولانی، به این ۴ نوع شوخی اصلی رسیدند.

 

o       چه بسا اگر چنین کاری در ایران انجام شود، ما به انواع دیگر شوخی هم دست پیدا کنیم.

می‌توان حدس زد که متأسفانه «طعنه» به عنوان یک شوخی، هم عرض با شوخی پرخاشگرانه به شدت بین ما رواج دارد.

شوخی کنایه‌آمیز شاید پیچیده‌ترین نوع شوخی باشد.

 

o       ما در کلماتمان دیگران را بالا می‌بریم اما در واقع، هدفمان تحقیر طرف مقابل است.

وقتی ما به دوستمان که تازگی‌ها مردود یا مشروط شده، می‌گوییم «دکتر!»، هدفی جز تحقیرش نداریم.

 

 

منبع: yeksabadtaraneh