نیازها

 

سلسله مراتب نیازها

Hierarchy of needs

نیازهای آدمی از یک سلسله مراتبی برخوردار است که رفتار افراد در لحظات خاص، تحت تأثیر شدیدترین نیاز قرار می‌گیرد.

needs

هنگامی که ارضای نیاز آغاز می‌شود، تغییری که در انگیزش فرد رخ مى دهد، بدین گونه است که به جای نیازهای قبل، سطح دیگری از نیاز، اهمیت یافته و محرک رفتارمى شود.

نیازها به همین ترتیب تا پایان سلسله مراتب نیازها اوج گرفته و پس از ارضاء هر يك، فروکش کرده و نوبت بعدى ميرسد.

در این نظریه، نیازهای آدمی در شش یا هشت طبقه قرار داده شده‌اند ، که به ترتیب عبارتند از:

1. نیازهای زیستی

Physiological needs

نیازهای زیستی در اوج سلسله مراتب قرار دارند و تا زمانیکه قدری ارضا گردند، بیشترین تأثیر را بر رفتار فرد دارند.

نیازهای زیستی نیازهای آدمی برای حیات خودند؛ یعنی: خوراک، پوشاک، غریزه جنسی و مسکن.

تا زمانی که نیازهای اساسی برای فعالیت‌های بدن به حد کافی ارضاء نشده‌اند، عمده فعالیت‌های شخص احتمالاً در این سطح بوده و بقیه نیازها انگیزش کمی ایجاد خواهد کرد.

2. نیازهای امنیتی

Safety needs

نیاز به رهایی از وحشت، تأمین جانی و عدم محرومیت از نیازهای اساسی است؛ به عبارت دیگر نیاز به حفاظت از خود در زمان حال و آینده را شامل می‌شود.

3. نیازهای اجتماعی

Love and belonging

یا احساس تعلق و محبت؛ انسان موجودی اجتماعی است و هنگامی که نیازهای اجتماعی اوج می‌گیرد، آدمی برای روابط معنی‌دار با دیگران، سخت می‌کوشد

4.عزت و احترام

Esteem

این احترام قبل از هر چیز نسبت به خود است و سپس قدر و منزلتی که توسط دیگران برای فرد حاصل می‌شود.

اگر آدمیان نتوانند نیاز خود به احترام را از طریق رفتار سازنده برآورند، در این حالت ممکن است فرد برای ارضای نیاز جلب توجه و مطرح شدن، به رفتار خرابکارانه یا نسنجیده متوسل شود؛

5. خود شکوفایی

Self-actualization

یعنی شکوفا کردن تمامی استعدادهای پنهان آدمی؛ حال این استعدادها هر چه می‌خواهد باشد.: «آنچه آنسان می‌تواند باشد، باید بشود».

6. خود تفوقى

Self-transcendence

نیاز انتقادی به دیدگاه نیاز خود شکوفایی.

نیاز به برخی اهداف بالاتر از خود، مثل نوع دوستی و معنویت.

نیازهای مذکور در سازمان به صورت پرداخت حقوق و مزایا و امکانات رفاهی، ایجاد امنیت شغلی و مقررات حمایتی، تشکیل گروههای رسمی و غیررسمی در محیط کار، قائل شدن حرمت برای فرد و کار او در مراتب مختلف سازمان و ایجاد امکانات برای شکوفایی توانایی بالقوه افراد ارضا می‌شود.

به طبقه‌بندی مذکور دو نیاز:

• «دانش‌اندوزی و شناخت و درک پدیده‌ها» و  «نیاز به زیبایی و نظم» نیز اضافه شده است؛ که قبل از نیاز به خود شکوفایی قرار می‌گیرند.

اگر چه نظریه سلسله مراتب نیازها مستقیماً برای انگیزش کاری طراحی نشده است، اما می‌توان نتیجه گرفت که با ارضای این نیازها، برای فرد، انگیزه به کار در سازمان ایجاد خواهد شد.

تيورى نياز

Need theory

مديريت انگيزه هاى رسيدن به نيازها

1- نياز به دستيابى –

Need for achievement

اين افراد بر اساس سخت كوشى و تداوم كار خود ميخواهند به نيازهاى خود دست يابند.

اين افراد هم از كارهاى با ريسك كم، به علت آسان بودن، و هم از كارهاى با ريسك بالا، به علت شانسى بودن، پرهيز مي كنند.

2- نياز به ارتباط اجتماعى –

Need for affiliation

اين افراد دوست دارند عضو گروه ها و جوامع كوچك و بزرگ گردند تا از آن طريق به اهداف خود دست يابند.

تمايل زيادى به پذيرفته شدن و دوست داشته شدن از سوى ديگران دارند.

اين افراد مايلند بجاى رقابت، همكارى كنند، و كارهاى با ريسك بالا رأ دوست ندارند.

3- نياز به قدرت –

Need for power

اين افراد به انضباط كارى معتقدند.

در اين حالات جنبه منفى آنست كه براى موفقيت يك شخص، طرف ديگر بايد ببازد، ولى اگر در كار گروهى بيافتد، ميتواند مفيد واقع شود. دوست دارد وجهه خوب و بالايى داشته باشد.